De apotheker is een superheld

Apothekers zijn superhelden. Onherkenbare superhelden. Het wordt dan ook tijd dat de medicijnspecialist en zorgverlener zijn of haar masker afdoet, stelt Nitika Chouhan, de nieuwe voorzitter van de VJA, de Vereniging van Jonge Apothekers. “Apothekers functioneren op hetzelfde niveau als de voorschrijver. Apothekers moeten opschuiven in de zorgketen: de apotheker als voorschrijver naast de huisarts of medisch specialist.”

Apotheker Nitika Chouhan is het toonbeeld van de nieuwe generatie apothekers: jong, vrouw, zorgverlener én dynamisch. Dit voorjaar werd zij benoemd tot nieuwe voorzitter van de Verenging Jonge Apothekers, de VJA.

Chouhan volgt Ron Bartels op en werkt als beherend apotheker in de vorig jaar geopende praktijk Amsterdam Central Doctor & Pharmacy op het Centraal Station van Amsterdam. Geen doorsnee praktijk. Deze moet het vooral hebben van reizigers en expats in plaats van chronische herhaalmedicatie. De apotheek zit met de huisarts onder een dak, is door de week geopend van 7.30 uur tot wel 22 uur en in het weekend van 10 tot 20 uur.

Apothekers zijn in de ogen van de voorzitter de farmacotherapeutisch expert en zorgverlener ineen. “We beschikken over unieke kennis en zijn opgeleid om de juiste keuze te maken in gezondheid en medicatie. Dat hebben we altijd zo gedaan. Maar we zijn te onherkenbaar geweest.”

Dat ondervond ze al tijdens haar studie farmacie. “Ik kreeg geen helder beeld van de werkzaamheden van de apotheker in de dagelijkse praktijk. Wat een tandarts doet is helder en eenvoudig uit te leggen. Net als bij een huisarts of een fysiotherapeut. Maar een apotheker? Pas tijdens de stage werd mij echt duidelijk wat de werkzaamheden en de toegevoegde waarde van de apotheker zijn. Maar ik moet nog steeds aan mijn vader uitleggen wat ik als apotheker allemaal doe. Kennelijk is dat een lastig verhaal.”

Hoe komt het dat de apotheker onvoldoende zichtbaar is?
“De apotheker heeft een groot vermogen om problemen op te lossen. We lossen dagelijks tal van problemen op voordat zichtbaar wordt dat er een probleem is of er een probleem ontstaat. Gevolg is dat publiek, stakeholders en soms ook collega zorgverleners niet weten wat de apotheker is en wat hij of zij allemaal doet. Ik zeg dan ook: apothekers zijn superhelden. We doen goede daden en het publiek heeft niet altijd in de gaten wie achter dat masker van superheld schuilt. Het wordt tijd dat we ons masker afdoen en ons ware gezicht tonen. Als superheld functioneren we op hetzelfde niveau als de voorschrijver. Het stellen van een diagnose is net zo belangrijk als de farmacotherapie die daarop volgt.”

Hoe wordt de apotheker zichtbaar?
“Laat allereerst de successen zien die je als apotheker bereikt, ga in gesprek met de patiënt en zorg voor een goede samenwerking met collega zorgverleners in de regio. Stap ook actief de wijk in en zet projecten op waarmee je de meerwaarde van de apotheker aantoont. Doe dat met enthousiasme in plaats van reactief reageren. Maar willen we echt onze toegevoegde waarde laten zien, dan moet de apotheker een aantal plaatsen opschuiven in de zorgketen. Op dit moment zijn we de laatste schakel in de farmaceutische keten. De arts heeft de medicatie voorgeschreven en de apothekersassistent heeft de medicatie aan de balie al afgeleverd. Daarna zet de apotheker nog een paraaf op het recept of we bellen met de voorschrijver over het voorgeschreven medicijn. De VJA pleit er dan ook voor dat apothekers naar voren opschuiven in de zorgketen: de apotheker als voorschrijver naast de huisarts of medisch specialist.”
De apotheker als voorschrijver. Hoe reageren de artsen op dit plan?
“Ons ideale plaatje is dat de arts een diagnose stelt en dat wij het juiste medicijn kiezen, passend bij eventueel aanwezige comorbiditeit, bijwerkingen of andere wensen. Hierbij zijn de randvoorwaarden essentieel: ICT, inzage patiëntendossier, in gesprek gaan met de patiënt. Jonge huisartsen en medisch specialisten zien de voordelen van de voorschrijvende apotheker zeker in. Het is natuurlijk niet zo dat apothekers nu in een keer massaal oncologie gaan voorschrijven. Maar wij kunnen bijvoorbeeld prima maagzuurremmers voorschrijven bij voldoende risicofactoren bij het gebruik van NSAIDS. Dit is nu al de praktijk in diverse regio’s. Alleen is het voorschrijven van deze en andere geneesmiddelen door apothekers geen recht, is niet geregeld.”

Wat levert een voorschrijvende apotheker op?
“De apotheker neemt dan als zorgverlener verantwoordelijkheid aan de balie in plaats van achteraf overleggen en herstellen door met de voorschrijver te bellen om zo de medicatie alsnog aan te passen. Artsen vinden het helemaal niet prettig om telefonisch gestoord te worden door de apotheker met de vraag over het wel of niet meegeven van maagzuurremmers. Datzelfde geldt voor het afleveren van een middel tegen hoog cholesterol. Artsen schrijven niet altijd het eerste keuze geneesmiddel voor. Soms is dit bewust, maar vaak ook niet. We zien het vaak gebeuren dat patiënten moeten overstappen op een ander middel tegen het hoge cholesterol omdat het middel te veel bijwerkingen heeft of onvoldoende effectief is. Overstappen op een ander geneesmiddel is ook niet bevorderend voor de therapietrouw. Geef ons dan ook de ruimte om zelfstandig direct het juiste en effectieve middel met zo min mogelijk bijwerkingen aan de patiënt te geven. Zo komt medicatie op maat heel dichtbij, neemt de therapietrouw toe en wordt de meerwaarde van de apotheker zichtbaar voor patiënt en collega zorgverlener.”
Apothekers zijn generalist, maar in de ogen van de VJA zullen zij zich meer en meer gaan specialiseren. “De apotheker is traditioneel analytisch opgeleid. Maar de nieuwe generatie is ook opgeleid tot coach van de patiënt. We vragen actief aan de patiënt wat die wil bereiken met de medicatie, hoe hij of zij de eigen levensstijl kan veranderen. We leren onze soft skills te ontwikkelen zodat we echt in contact kunnen komen met de patiënt. Daarnaast gaan apothekers zich specialiseren op bepaalde aandoeningen of indicaties. Denk daarbij aan palliatieve sedatie, psychofarmaca of oncologie. Of nierziektes zodat er straks naast de nefroloog er een ‘nefrotheker is.”

Uit eigen risico
Om elke patiënt goede zorg te bieden, moet de farmaceutische zorg wel uit het eigen risico worden gehaald, stelt de voorzitter. Immers, voor een huisartsconsult hoeft de patiënt niets te betalen, terwijl hij wel betaalt voor de zorg van de apotheek. Een ongelijke situatie waaraan een einde moet komen. “We blijven ons hiervoor inzetten. Al zijn we realist genoeg dat de kosten die gepaard gaan met deze operatie ergens uit de begroting gehaald moeten worden. De rijksbegroting zal niet omhoog gaan. We zullen dus moeten aantonen dat de meerwaarde van de apotheker aantoonbaar efficiënt is en besparingen oplevert.”

De jonge apothekers zijn bereid om buiten de eigen paden te denken. “Wij worden niet gehinderd door een verleden met discussies over het preferentiebeleid, de financiering van de apotheek of het uit elkaar trekken van de apotheker als logistiek specialist in het afleveren van geneesmiddelen. Op dit moment is de apotheker betrokken bij het afleverproces van medicatie. Dat moet ook zo blijven. Wij doen veel meer dan het verstrekken van middelen: we signaleren problemen, hebben vaak contact met de patiënt, bellen proactief, kijken naar therapietrouw. We behandelen patiënten voor de lange termijn, zijn ook dossierhouder. Dat gaat ‘boven’ de receptregels. In dit geval zijn we net als de artsen. Kunnen de patiënten dan niet ook ‘ingeschreven’ zijn bij ons?”

Therapietrouw doe je samen
Bevorderen van therapietrouw is niet het exclusieve speelveld van de apotheker. Dat doe je samen. “Behandelen van bijvoorbeeld een diabeet type 2 is een samenspel tussen apotheker, huisarts, thuiszorg en diëtist. Neem een ‘beginnende’ diabeet type 2. In plaats van standaard medicatie afleveren zullen apothekers in gesprek moeten gaan met de patiënt. Hem of haar bewust maken dat als hij zijn leef- en eetpatroon niet aanpast straks levenslang spuiten van insuline wacht. En eenmaal aan de spuit krijg je een patiënt heel moeilijk van de insuline af. Door met diverse zorgverleners samen te werken, in gesprek te gaan, kunnen we een grote groep diabetespatiënten afvangen. Om gezamenlijk een sterker team te krijgen die elk met hun eigen specialisme een bijdrage leveren aan de gezondheid van de patiënt.”

Tekst: Niels van Haarlem
Fotografie: Frank Groeliken

Dit artikel verscheen eerder in FarmaMagazine november 2017

 

 

Gerelateerde berichten

  • Pil zoekt trouwPil zoekt trouw De eerste lijn krijgt een steeds prominentere positie in de gezondheidszorg. Huisartsen en apothekers moeten intensiever samenwerken om de kwaliteit van de zorg hoog te houden. Deze […]
  • Ron Herings van PHARMO over big dataRon Herings van PHARMO over big data Het is misschien wel één van de best bewaarde geheimen in de farmacie: onderzoeksbureau PHARMO in Utrecht. Onder wetenschappelijke leiding van apotheker, epidemioloog en informaticus Ron […]
  • 2020: Ziekenhuisopnames door medicatiefouten fors gedaald2020: Ziekenhuisopnames door medicatiefouten fors gedaald Als in 2020 weer een onderzoek naar ziekenhuisopnames door medicatiefouten wordt gehouden dan laten de cijfers een radicaal ander beeld zien. Met dank aan de patiënt die zijn […]
  • Samenwerking: Apothekers stimuleren huisartsenSamenwerking: Apothekers stimuleren huisartsen In de wereld van de Blauwe zorg draagt ook de farmacie een steentje bij aan een betere gezondheid, betere kwaliteit van zorg en lagere kosten, de zgn. triple aim. Fred Claessens, eigenaar […]
  • De apotheek van de toekomstDe apotheek van de toekomst Eindhovense apotheken scheiden logistiek van zorg - Een aantal apotheken van SGE transformeert naar ‘Medipunten’. Eindhovenaren kunnen daar eerder aangevraagde medicatie ophalen en met een […]

Plaats een Reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *