“De apotheker van de toekomst is fysiek én digitaal

Claudia Rijcken is van huis uit apotheker en maakt zich in haar nieuwe werkomgeving hard voor het ontsluiten van de digitale toekomst van de farmacie. De apotheker als fysieke persoon blijft voorlopig zeker bestaan, stelt ze. Maar zijn of haar werk verandert wel ingrijpend: door effectieve inzet van digitale toepassingen kan hij of zij zich in het fysieke contact juist meer profileren als zorgverlener.

U zegde uw baan bij Novartis op om u te richten op digitale farmaceutische innovatie. Wat moeten we ons daarbij voorstellen?
“Naast een aantal jaren binnen Novartis met digitale innovaties gewerkt te hebben, help ik al anderhalf jaar startups met strategische vraagstukken en dat is boeiend om te doen. Die hulp geef ik onder de vlag van Brightlands Innovation Factory, een community voor open innovatie in gezondheid en duurzaamheid, die bestaat uit vier campussen, waar onderzoekers, ondernemers, investeerders en studenten nieuwe oplossingen op het gebied van materialen, gezondheid, voeding en smart services ontwikkelen.”

“Met mijn achtergrondkennis uit de apotheek, internationale industrie en zorgtechnologie zit ik tussen gezondheid en smart services in en ben ik dus breed inzetbaar. Ik heb startups geholpen die zich bijvoorbeeld richten op digitale toepassingen die kunnen helpen om mensen met dementie langer thuis te laten wonen, blockchain uitwisseling van labdata tussen ziekenhuizen en nieuwe digitale vormen van informed consent. Van hen heb ik geleerd wat kritische succesfactoren voor startups zijn: focus, een sterk team met een kartrekker, funding om door te ontwikkelen, too fast to follow zijn en je klantbehoefte heel goed kennen.”

Op basis van deze kennis komt u nu met uw eigen startup pharmacare.ai. Wat houdt die in?
“We weten dat iedere euro die aan geneesmiddelen wordt uitgegeven ongeveer twintig procent nieuwe kosten oplevert door therapieontrouw, onjuist gebruik van geneesmiddelen en gezondheidsschade die daaruit kan ontstaan. Aan die verspilling is iets te verbeteren door slim gebruik te gaan maken van de digitale zorgtechnologieën. Velen van ons dragen die technologieën al bij zich, het zijn bijvoorbeeld de smartwatches en smartphones die allerlei gezondheidsdata opslaan. Maar ook slimme weegschalen of bloeddrukmeters. Huisartsen beginnen deze continue datastroom steeds meer te gebruiken, dat is mooi. Maar ik zie dat apothekers dat nog nauwelijks doen en daarmee laten ze wellicht kansen liggen. Een simpel voorbeeld: stel een geneesmiddel kan een gevaarlijk hoge hartslag veroorzaken als bijwerking. Als de patiënt gebruikmaakt van een horloge dat de hartslag in kaart brengt, waarom benut de apotheek die data dan nog niet om bijvoorbeeld tot een advies aan de huisarts voor aanpassing van dosering te komen als dat nodig is? We zouden in de farmacie meer relevante zorgdata tot onze beschikking moeten hebben, die voorspellend zijn voor het optreden van bijwerkingen. Door deze data tijdig te analyseren, zouden we de patiënt kunnen waarschuwen voordat hij of zij problemen ervaart en zo circulaire farmacie kunnen ondersteunen. Of veel simpeler nog en minstens even waardevol: stel je kunt een gepersonaliseerde melding naar de telefoon of horloge van een geneesmiddelgebruiker sturen met het bericht dat naar aanleiding van nieuw onderzoek de bijsluiter is veranderd en dat dit een impact voor deze specifieke patiënt kan hebben. Op basis van de geregistreerde individuele patiëntkarakteristieken kan geïnformeerd worden welke details uit de verandering in de bijsluiter voor deze persoon relevant zijn. Dat kan potentiële gezondheidsproblemen voorkomen en daarmee dus ook zorgkosten.

Pharmacare.ai wil de digitale farmaceutische assistent ontwikkelen die de patiënt 24/7 in zijn of haar broekzak kan dragen. Direct digitaal beschikbare farmaceutische info op het kennisniveau van de gebruiker met applicaties die op basis van geïntegreerde persoonlijke zorgdata de patiënt zo goed mogelijk in zijn geneesmiddelgebruik begeleidt. Hierdoor kan het apotheekteam zich – samen met de huisarts – in het fysieke patiëntcontact optimaal focussen op het humane aspect van farmaceutische zorg. Op dit moment zijn we met investeerders in gesprek om de middelen bij elkaar te brengen die pharmacare.ai nodig heeft om patiëntuitkomsten te optimaliseren en verspilling terug te dringen.”

Hebben apothekers in de gaten dat deze ontwikkeling op ze afkomt?
“Een groep koplopers wel. Bij vernieuwingen heb je altijd early innovators en early adopters en die zullen bij elkaar zo’n vijftien tot twintig procent van het veld uitmaken. Maar er is zeker ook een deel dat denkt dat het allemaal niet zo’n vaart zal lopen met die digitale ontwikkelingen. Dat kun je hen wellicht ook niet kwalijk nemen. Het preferentiebeleid en andere ontwikkelingen in de openbare farmacie hebben ervoor gezorgd dat vele apothekers de laatste jaren vooral bezig geweest zijn met logistiek en administratie om de apotheek goed overeind houden. Toch geloof ik, net als in de huisartsenzorg om ons heen, dat we echt geconfronteerd gaan worden met een generatie die er van jongs af aan gewend is om alles digitaal aangereikt te krijgen. Zij gaan dus ook van die digitale werkelijkheid uit op het moment dat ze zorgvragers worden. In de opleiding tot apotheker komt zorgtechnologie op dit moment vaak nog maar heel beperkt aan bod. Als ik lezingen verzorg over dit onderwerp en vertel over de mogelijkheden ervan, verbazen apothekers zich meestal over hoe dit hun werk kan veranderen. Niet dat de apotheker gaat verdwijnen op korte termijn, de huisarts ook niet. Maar vooral de jonge generatie patiënten heeft veel meer behoefte aan digitaal contact en dat gaat wel onze toekomst bepalen.”

U werkt met een internationale groep co-auteurs aan een boek over deze ontwikkeling, Pharmaceutical care in digital revolution. Wanneer komt dat uit?
“Begin 2019. Het wordt een interactief leerboek, opgezet in samenwerking met nationale en internationale farmaceutische en technologische zorgexperts. Het beschrijft de zorgtechnologieën die de farmaceutische zorg het meest gaan beïnvloeden de komende jaren, de randvoorwaarden voor zorgverleners om succesvol te innoveren en tips om morgen direct mee te beginnen. De tekst wordt ondersteund door interactieve QR-codes en twaalf korte animaties die de tekst toelichten. Het boek zal internationaal uitgebracht worden en zal daarom initieel in de Engelse taal zijn.

We bieden deze kennis aan om te voorkomen dat farmaceutisch zorgverleners de ingrijpende veranderingen te laat zien aankomen. Het is een praktisch opgezet boek, geen futuristisch verhaal dus. Natuurlijk staat er ook een toekomstvisie in, maar de hoofdfocus ligt op technologie die nu al toegepast wordt of kan worden in de farmaceutische zorgketen.”

Welk risico lopen apotheekteams als ze niet op deze golf mee bewegen?
“Tijdens internationale zorgtechnologie congressen hoor ik nogal eens dat de farmacie potentieel de volgende partij dreigt te worden die ‘Kodakized’ wordt, met andere woorden: dat ze net als toentertijd Kodak worden ingehaald door een andere partij die sneller anticipeert op nieuwe klantbehoeften. Die logistiek en administratie waar ik het eerder over had, daar zijn partijen als Amazon en UPS misschien wel veel beter in dan apotheken. Als je die competitie niet aan wilt, kun je je maar beter profileren met het bieden van de best mogelijke en passende farmaceutische zorg. Die zal deels fysiek blijven en patiënten moeten zeker ook de keuze kunnen blijven maken of ze fysiek of digitaal contact met een farmaceutische zorgverlener willen. Maar laat die zich met name richten op het optimaliseren van de uitkomst van geneesmiddelgebruik, daarvoor heeft hij ook een academische opleiding van zes jaar gevolgd tenslotte.”

Wat gaat dit voor de patiënt betekenen?
“Die gaan uiteindelijk optimaal gepersonaliseerde zorg krijgen, steeds meer gericht op de allerbeste zorguitkomsten en preventie. De toegang tot innovatieve geneesmiddelen staat nu onder druk door de oplopende kosten van de zorg. Als het lukt om met slimmere inrichting van zorg verspilling door verkeerd medicijngebruik terug te dringen, komt er weer meer ruimte voor innovatie voor iedereen die dat nodig heeft.”

U bent uw carrière begonnen als apotheker. Bood dat niet meer voldoende uitdaging voor u?
“Nee dat was zeker niet de reden, want het is een heel mooi vak. Maar op een gegeven moment kwam ik op een punt waarop ik heel graag internationaal ervaring wilde opdoen. De afgelopen dertien jaar hebben mij een goed en breed beeld gegeven van hoe de farmacie in de breedste zin van het woord werkt. Die kennis wil ik graag gebruiken voor vernieuwing van de farmaceutische zorgketen. Daarmee ga ik dus weer min of meer terug naar het werkveld waarin ik ooit begon, ik heb me trouwens ook in de industrie steeds apotheker gevoeld. Alle ervaringen ga ik inzetten samen met andere zorgondernemers voor de ontwikkeling van de digitale farmaceutische zorg van de toekomst.” ❦

Tekst: Frank van Wijck
Fotografie: Jan Vonk

Dit artikel verscheen eerder in FarmaMagazine juli 2018

 

 

Gerelateerde berichten

  • Lagerhuisdebat innovatie in de geneesmiddelenzorgLagerhuisdebat innovatie in de geneesmiddelenzorg Hoe ziet de zorg door huisarts en apotheker er in 2025 uit? En wat betekent dat voor de patiënt?  Rondom dit vraagstuk organiseert het IVM een debat op dinsdag 22 mei voor en met […]
  • Zonder wrijving geen glansZonder wrijving geen glans Apothekers saai? Praat eens met Paul Harder en je bent zo van dit vooroordeel verlost. Paul is eigenaar van zeven Regenboogapotheken en noemt zich de Don Quichot van de lage landen. […]
  • Drijfveren: Het voordeel van klein, aldus GrootDrijfveren: Het voordeel van klein, aldus Groot Midden in de Tilburgse wijk Groeseind-Hoefstraat, tegenover de kerk en de viskraam, is huisartsenpraktijk Groot gevestigd. Groeseind is van oudsher een arbeiderswijk gebouwd rondom de […]
  • Je hoeft niet ziek te zijn om beter te wordenJe hoeft niet ziek te zijn om beter te worden ‘Ze is een huisarts zoals je iedereen zou toewensen’, aldus een patiënt van Anneke Dalinghaus. ‘Vriendelijk, benader- baar en professioneel.’ Een mooi compliment voor een huisarts lijkt […]
  • Samen verantwoordelijk  voor receptSamen verantwoordelijk voor recept Huisartsen en apothekers beseffen onvoldoende elkaars meerwaarde. Farmacotherapie kan alleen succesvol zijn als huisarts en apotheker actief samenwerken. “Want huisarts en apotheker zijn […]

Auteur: redactie
Categorie: 2018
Tags: ,

Plaats een Reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *