Goede farmaceutische zorg voor kwetsbare ouderen: “Veel meer dan optimaliseren polyfarmacie”

De farmaceutische zorg voor kwetsbare ouderen is voor de apotheker een uitdaging. Bij het afleveren van geneesmiddelen aan deze patiënten is meer informatie van belang dan in de gebruikelijke bronnen te vinden is. Zijn de middelen geregistreerd voor de bedoelde indicatie? Wat is de balans tussen effectiviteit en veiligheid bij kwetsbare ouderen? Is er een voorkeur voor een bepaald middel en wat is de optimale dosering? En moet de patiënt überhaupt dit middel gebruiken?

Meer dan richtlijnen
De afgelopen jaren zijn veel richtlijnen verschenen voor farmacotherapie. Deze richtlijnen worden soms dogmatisch gevolgd, terwijl deze lang niet altijd toe te passen zijn bij kwetsbare ouderen. Onderzoek wordt immers uitgevoerd bij gezonde vrijwilligers en vervolgens bij patiënten, maar meestal niet bij kwetsbare ouderen.

Fred Korver
“De apotheker moet richtlijnen kunnen afzetten tegen de kenmerken van deze specifieke groep patiënten”, stelt apotheker Fred Korver. Korver is openbaar apotheker in BENU-apotheek Meerzicht in Zoetermeer. Korver is ook kaderapotheker voor patiënten met de ziekte van Parkinson en sinds vier jaar lid van ParkinsonNet. Hij houdt zich intensief bezig met de zorg voor kwetsbare ouderen. “Neem bijvoorbeeld statines: om een effect te bewerkstelligen moet iemand minimaal drie jaar behandeld worden. Als een patiënt in een verpleeghuis wordt opgenomen, is de gemiddelde overleving slechts één jaar. Ga je deze patiënt dan nog een statine geven?”

 

Geert Lefeber
Klinisch geriater en farmacoloog Geert Lefeber herkent de problematiek. “Met de komst van de vele richtlijnen in de afgelopen jaren is er een enorme toename van polyfarmacie, ook bij de oudere patiënt. Het lastige is dat richtlijnen alleen aanwijzingen geven voor een bepaalde aandoening en de geïndiceerde medicatie. Hoe je samen met de patiënt tot een juiste keuze komt, is niet in de richtlijnen opgenomen.” Hierbij is een rol voor de apotheker weggelegd, zeker als de nieuwe positie van medebehandelaar, vindt Lefeber.

Incasseringsvermogen
Bij de kwetsbare oudere is niet alleen de farmacokinetiek en -dynamiek veranderd, er spelen meer factoren een rol. “Het incasseringsvermogen van de kwetsbare ouderen is afgenomen”, heeft Korver gemerkt. “De balans waar een kwetsbare oudere in manoeuvreert kan ineens snel anders zijn. De apotheker moet ook rekening houden met de verminderde veerkracht van patiënten op hogere leeftijd. De ADL (algemene dagelijkse levensverrichtingen) spelen ook een grote rol bij de keuze van een geneesmiddel. Kan de patiënt bijvoorbeeld nog zelfstandig bewegen? Dan is het belangrijk het risico op vallen te minimaliseren.” Het behandelen van kwetsbare ouderen gaat dus veel verder dan het optimaliseren van polyfarmacie.

Nascholen
De nascholingscyclus Kwetsbare ouderen, die PAOFarmacie samen met het Expertisecentrum Pharmacotherapie bij OudeRen (Ephor) organiseert, geeft de apotheker de benodigde kennis en handvatten voor de farmaceutische begeleiding van deze patiëntengroep.

Lefeber is coördinator én docent bij de nascholingscyclus Kwetsbare ouderen en is lid van de kernteam van Ephor. ” Om goede farmaceutische zorg te kunnen verlenen aan deze patiëntengroep heeft de apotheker kennis nodig van het effect van een behandeling. Wat is de number needed to treat en wat is de time till benefit? Zet deze getallen eens om naar hoeveel procent van de patiënten er baat bij heeft. Dat proberen we in deze nascholingen te belichten.” Ephor heeft bewust voor de samenwerking met PAOFarmacie gekozen, omdat zij een groot bereik heeft onder apothekers. “Bovendien geeft PAOFarmacie de nascholingen volgens een nieuw didactisch model, met onder andere een elektronische leeromgeving.”

Korver heeft zelf de cyclus Kwetsbare Ouderen gevolgd. “Ik heb deze nascholingen gevolgd vanwege het hoge niveau. Bovendien combineert de cyclus de beschikbare richtlijnen met wetenschappelijk onderzoek. Zo leer je welke zorg voor kwetsbare ouderen de meeste evidence is. Precies waar ik behoefte aan heb: wat werkt in de praktijk?”

Nascholingscyclus Kwetsbare ouderen
De nascholingscyclus Kwetsbare ouderen van PAOFarmacie, in samenwerking met Ephor, bestaat uit de volgende onderwerpen: Urologische problematiek, Cardiovasculair risicomanagement, Osteoporose en pijn, Optimaliseren van polyfarmacie, Slaapstoornissen en angst, Delier en gedragsstoornissen bij dementie en Depressie en vallen (ga naar paofarmacie.nl voor meer informatie).

Dit artikel is tot stand gekomen i.s.m. PAOFarmacie

 

 

Gerelateerde berichten

Auteur: redactie
Categorie: 2019
Tags: , , , ,

Plaats een Reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.