Jan Smits (PGEU): Onze man in Europa

Jan Smidt_FarmaMagazineNederlandse apothekers lopen voorop in Europa. Maar we kunnen leren van andere landen als het gaat om het leveren van laagdrempelige diensten, kleine aandoeningen en contact met de patiënt. Oud-KNMP voorzitter Jan Smits over de apotheker in Europa. En over zijn bijdrage aan een oplossing voor de dure geneesmiddelen die hij binnenkort aan minister Schippers van VWS presenteert.

We horen het vaker: de farmaceutische zorg in Nederland loopt voorop. In Europa doen we het goed en is ons niveau hoog. Jan Smits herkent dat in zijn contacten met apothekers in Europa.

De oud-KNMP-voorzitter zet zich sinds begin van dit jaar in als president van de Europese koepelorganisatie voor apothekers, de Pharmaceutical Group of the European Union (PGEU). En dat in het jaar dat Nederland voorzitter is van Europa. Hij heeft dan ook een ambitieuze agenda opgesteld.

Waarin lopen Nederlandse apothekers nu echt voorop?
“De kennis van de apotheker op het gebied van farmaceutische zorg en hoe we die kennis gebruiken. We doen het goed op het gebied van medicatiemanagement, met automatiseringssystemen die apothekers prima ondersteunen. Denk ook aan de beschikbaarheid van lab-data. We zijn ook goed in het leveren van maatwerk: als een van de weinige landen vinden er nog eigen bereidingen plaats. Als we niet meer in de lokale apotheek bereiden, gebeurt dat centraal in het land. Apotheken hebben een efficiënt proces. Ook de keten is geoptimaliseerd. De tijd dat er drie keer per dag een vrachtwagen voor de deur van de apotheek stond is hier – in tegenstelling tot andere landen – al lang voorbij.  Kortom, we zijn in veel zaken koploper. Daarop mogen we trots zijn. Maar ik merk ook dat ik wel erg mijn best moet doen in Europa om uit te leggen wat apothekers in ons land allemaal doen. Een medicatiebeoordeling, dat doen er meer. Maar ons niveau ligt erg hoog.”

Wat kunnen we leren van andere landen?
“Apothekers in Nederland staan dichtbij de patiënt. Maar in veel landen heeft de apotheker vaker contact met de patiënt. De praktijken daar zijn ook aanzienlijk kleiner. Met een praktijk van 2.500 patiënten is het eenvoudiger om in gesprek te gaan met de patiënt. Door bezuinigingen in ons land werken er helaas minder tweede apothekers in de apotheek. Terwijl het aantal chronische patiënten groeit en de zorg complexer wordt. Ik pleit niet voor meer apotheken in Nederland, wel voor meer apothekers om deze groeiende groep patiënten goed en persoonlijk te begeleiden. Helaas ziet ook Europa de apotheker nog te veel als een handelsbedrijf en een kostenpost. De PGEU ziet de farmacie als onderdeel van de zorg waarin je juist moet investeren. Dat betaalt zich vanzelf terug.”

Als het gaat om dienstverlening over algemene gezondheidszaken loopt ons land niet voorop, zo stelt Smits. “De apotheker in Portugal is onderdeel van het nationale vaccinatieprogramma. Groot-Brittannië heeft erkend dat huisartsen de vaccinatie niet alleen kunnen en nemen apothekers op in het programma. In een vergrijzend Europa komt er steeds meer werk op de huisarts af. Steeds meer landen zien de apotheker als die laagdrempelige en toegankelijke professional. Apothekers staan dicht bij de patiënt, een afspraak is niet nodig om even de bloeddruk te meten. Ik zie dan ook kansen voor de apotheker om een rol te pakken in de nulde lijn. In Groot-Brittannië volgen apothekers een opleiding kleine aandoeningen om zo huisartsen te ontlasten. Ook Zwitserland gaat die kant op. Patiënten gaan bijvoorbeeld naar de apotheker voor de behandeling van een wondje. Komt de apotheker er zelf niet uit, dan volgt een videoconsult met de huisarts. Denk ook aan zelfzorg. Apothekers kunnen daar meer mee doen. Zeker in combinatie met de behandeling van kleine aandoeningen. De apotheker maakt daar nu te weinig gebruik van. Dat is jammer, want de apotheker weet natuurlijk veel meer van zelfzorg dan de gemiddelde drogisterijmedewerker.”

Nadelen
Voorop lopen heeft ook zo z’n nadelen. Dat blijkt uit de wetgeving rond vervalste geneesmiddelen. In de nieuwe wet die in 2019 van kracht wordt moet de controle op medicatie plaatsvinden door de apotheker aan de balie. Niet zo handig voor een land dat al twee weken voordat iemand aan de balie komt met baxteren en central filling de controle juist voor in de keten heeft gelegd. “Essentieel voor Europa is voorkomen dat vervalste geneesmiddelen in het apothekerskanaal komen. Bij het maken van de wet hierover hebben we heel lang gediscussieerd in welke fase in de keten de controle op vervalste medicatie plaats moet vinden. En wie die controle vervolgens doet. Doet de groothandel de controle? Of de apotheker tijdens het afleveren van de medicatie aan de patiënt?”

Voor Nederland een relevante discussie. Het klinkt logisch de controle op het laatste moment te houden. Maar door baxteren en central filling vindt in Nederland de controle op vervalsing juist al in een vroeg stadium in de keten plaats. In de meeste andere landen vindt de controle nog plaats tijdens de laatste stap in het proces: aan de balie. Niet zo gek, want veel apotheken in Europa zijn driekwart kleiner dan hier en werken op een andere manier. “Tijdens de lobby over de wet kregen we de handen niet op elkaar om landen meer ruimte te bieden om het moment van controle nationaal te bepalen. Nederland en Groot-Brittannië stonden helaas alleen.”

Wat gaat er nu gebeuren met controle op medicatie?
“In de wet staat: wij verwachten dat de openbare apotheek op het moment van afleveren controleert. Dat is voor Nederland niet efficiënt voor medicatie die klaar is voor aflevering maar niet wordt afgehaald door de patiënt. Dan moeten de pakjes weer opengemaakt worden en wederom gescand. De wet is aangenomen en we hebben drie jaar voor de implementatie. Maar fabrikanten beginnen nu al met het aanpassen van de codering op de verpakking. Een apotheker met een robot wordt dus al geconfronteerd met geneesmiddelen die een nieuwe code hebben die eigenlijk pas in 2019 wettelijk verplicht is.”

Welke wetten komen nog meer op ons af?
“Een tweede groot onderwerp is het gebruik van persoonsgegevens. De PGEU wil voorkomen dat er een wet komt die geldt voor alle organisaties. We pleiten voor een aparte positie voor de gezondheidszorg. In de gezondheidszorg moet het namelijk mogelijk zijn dat bijvoorbeeld de cardioloog inzicht heeft in data van de apotheek, mits relevant natuurlijk.”

Dure geneesmiddelen
Een andere discussie is die over dure geneesmiddelen. De PGEU wil dat de zorg voor geneesmiddelen plaatsvindt zo dicht mogelijk bij de patiënt. Bovendien moet de apotheker het totaaloverzicht hebben van alle medicatie, ook de dure. “Om redenen van prijs liggen die dure geneesmiddelen echter vaak in het ziekenhuis. We studeren nu op een interessant model om de dure geneesmiddelen te distribueren via de openbare apotheek. In dat model kan de overheid de geneesmiddelen centraal inkopen en geeft dan een fee aan de groothandel en apotheek voor de distributie. De apotheker levert uiteindelijk aan de patiënt en krijgt ook daar een fee voor, maar draagt dus niet het financiële risico. Dit model werkt al in Ierland.”

Hoe gaat u dat voor elkaar krijgen?
“Ik ben niet voor niets voorzitter van de PGEU in het jaar dat Nederland voorzitter is van Europa. Zowel de PGEU als minister Schippers hebben het onderwerp dure geneesmiddelen op de agenda. Kijk ook naar haar geneesmiddelenbrief aan de Tweede Kamer. Daarin gaat het over dure geneesmiddelen en over het bundelen van inkoopkracht. In juni organiseert de PGEU het jaarlijkse congres in Nederland. Daar presenteren we de inventarisatie van onderzoek van onderzoeksbureau IMS naar dure geneesmiddelen in Europa.”

Wat doet de PGEU aan verkrijgbaarheid van medicijnen?
“In Europa geldt vrij verkeer van goederen. Ook van medicijnen. Dat is een afspraak die we ooit in de EU hebben gemaakt. Vrij verkeer is dan ook een groot goed in de EU. Fabrikanten hanteren echter verschillende prijzen voor medicatie. Daardoor exporteren landen met lage prijzen geneesmiddelen naar landen met hoge prijzen. Dat kan leiden tot tekorten, een keerzijde van het Europees beleid van vrij verkeer van goederen. De PGEU gaat echter niet over de prijzen die fabrikanten vragen voor hun geneesmiddelen. Wij signaleren alleen en helpen om te zoeken naar pragmatische oplossingen per land.”

Kunnen de landen zelf iets doen aan de tekorten?
“Landen moeten een goed signaleringsysteem voor tekorten hebben zoals wij met Farmanco hebben. Is er dan toch een tekort, dan kan een land een exportverbod overwegen. Zoiets speelt nu in diverse landen. Als er in Nederland een aantoonbaar dreigend tekort is aan bepaalde geneesmiddelen dan is het aan het land om aan te tonen dat Nederlanders de dupe worden van dit tekort. Vervolgens kan er actie worden genomen. Bijvoorbeeld door dat exportverbod in te stellen.”

Europese apothekers
Jan Smits is president van de Pharmaceutical Group of the European Union (PGEU). Deze organisatie in Brussel vertegenwoordigt meer dan 400.000 apothekers. PGEU-leden zijn de landelijke apothekersorganisaties in 32 Europese landen, waaronder EU-lidstaten, EEA/EFTA leden en kandidaat lidstaten van de EU. Tot december 2012 was Jan Smits voorzitter van de KNMP.

Tekst: Niels van Haarlem | Fotografie: Frank Groeliken

 

 

Gerelateerde berichten

  • Indiase reus op stoom in EU-marktIndiase reus op stoom in EU-markt Na de overname van de zeven commerciële divisies van Actavis in Europa in april 2014, realiseert Aurobindo, met het hoofdkantoor in Hyderabad, India, nu vier nieuwe productielocaties voor […]
  • 2020: Ziekenhuisopnames door medicatiefouten fors gedaald2020: Ziekenhuisopnames door medicatiefouten fors gedaald Als in 2020 weer een onderzoek naar ziekenhuisopnames door medicatiefouten wordt gehouden dan laten de cijfers een radicaal ander beeld zien. Met dank aan de patiënt die zijn […]
  • 10 miljoen fouten corrigeren?10 miljoen fouten corrigeren? Bij de start van de campagne ‘De eerste keer’ op 4 januari jl., maakte de KNMP bekend dat apothekers dagelijks 40.000 recepten moeten aanpassen, zo’n 10 miljoen per jaar. De Landelijke […]
  • ‘Gezamenlijk duiden’ mag tóch‘Gezamenlijk duiden’ mag tóch De zorgverzekeraars gaan gezamenlijk afspreken welke apotheekbereidingen worden vergoed. Het gaat vooral om eigen bereidingen en doorgeleverde apotheekbereidingen: niet-geregistreerde […]
  • 6 euro niet ter discussie6 euro niet ter discussie Op 19 augustus verzond apotheker Carlo Schneider via een LinkedIn-groep een open brief aan de minister van VWS en de zorgverzekeraars over de 6 euro kwestie. Deze brief is hieronder te […]

Auteur: redactie
Categorie: E02
Tags: , , , ,

1 Reactie

  1. “De zaak was toch al kapot”, Jan Smits op het Symposium van het Noorden 2009, waar ondergetekende ook spreker was.

    De nederlaagstrategie wordt in Brussel voortgezet.

    Plaats een Reactie

Plaats een Reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *