Nulde lijn: Specialist bij kleine kwalen

nulde-lijn_FarmaMagazineTerwijl iedereen het heeft over de ontwikkeling in de eerstelijnszorg wordt de nulde lijn een beetje vergeten. Een gemiste kans, stelt Maayke Fluitman. Want de zorgconsument heeft behoefte aan een zorgprofessional die hem adviseert bij kleine kwalen. De openbare apotheker.

Het zou zo mooi kunnen zijn. Consumenten die voor advies over kleine kwalen naar de openbare apotheker gaan en daar ook geholpen worden. Die patiënt gaat niet naar de eerste lijn. Dat scheelt de huisarts werk. En het scheelt dus in de kosten van de zorg. De patiënt is ook blij, want die heeft de regie over leven en gezondheid, blijft langer gezond en wordt snel en goed geholpen door een specialist om de hoek, de apotheker. Daar wil die consument ook nog eens voor betalen. En de apotheker, die versterkt zijn positie in de wijk als specialist in medicatie, farmacotherapie met die toegankelijke adviseur bij kleine kwalen.

Kansen apothekers
Is dit beeld een utopie? Niet volgens Maayke Fluitman. De nuldelijnszorg is een terrein dat zich nog helemaal moet ontwikkelen. En daar liggen kansen voor de openbare apothekers, zo stelt zij. Fluitman, apotheker, kent de zorg van diverse kanten. Ze was zes jaar bestuurslid van de KNMP. Een periode zelfs vice voorzitter. En ook was ze actief in het internationale Alliance Healthcare. Praten over veranderingen en verbeteringen in de zorg, dat heeft ze veel gedaan. En met plezier. “Maar te vaak stranden die mooie plannen in een vroeg stadium. Veranderingen vallen onder andere stil door de hoeveelheid aan belangen die spelen. Of als de innovatie dan een keer wel is ‘geregeld’ verdrinken de zorgprofessionals vervolgens in het moeras aan regels. Dat moet anders, vindt Fluitman. “Ik wil verandering nu eens echt gaan realiseren en dat betekent vaak ‘klein beginnen’ met gedreven ambassadeurs.”

De nuldelijn is zo een terrein waar nog veel winst is te behalen. De behoefte aan een georganiseerde en toegankelijke nulde lijn is er in ieder geval. Consumenten willen namelijk helemaal niet het medische circuit in, zo stelt zij. “Consumenten hechten veel waarde aan gezond zijn en gezond blijven. En maken eigen keuzes in dat proces. Bijvoorbeeld door bij kleine klachten te kiezen voor een zelftest in plaats van een bezoek aan de reguliere zorg. Het kopen van een zelftest is ook het vragen om een advies: grijp die kans als apotheker. Daarmee houd je de consument uit het zorgcircuit.”

Lage drempel
De openbare apotheker in de wijk is al de specialist in medicatie en farmaceutische zorg. Aan de andere kant kent diezelfde apotheek een lage drempel en is het voor zorgconsumenten makkelijk om even naar binnen te lopen. Voor een apotheker is het goed om aan die gezonde mensen te laten zien wat je aanbod aan zorg precies is. Want ooit worden die passanten patiënten en dan weten ze precies wat ze van de apotheker mogen verwachten. Maar er zijn meer kansen voor apothekers. “Door de manier waarop de apotheek is ingericht ben je als apotheker goed in staat consumenten met een vraag over zelfzorg te begeleiden. En consumenten hebben juist behoefte aan een wetenschappelijk opgeleide en toegankelijke adviseur bij kleine kwalen. Die adviseur is er nu niet.”

De taak van apotheker als specialist in kleine kwalen is divers. Hij adviseert patiënten, maar is er ook alert op of de consument toch doorverwezen moet worden. Dat kan naar de huisarts. Maar ook naar de fysiotherapeut. “Neem die consument die met een zere knie of een verzwikte enkel voor een zwachtel in je apotheek komt. Verwijs die door naar die gespecialiseerde fysiotherapeut in de buurt. Fysiotherapeuten werken bijvoorbeeld al nauw samen met sportscholen. Waarom doen apothekers dat ook niet? Een apotheker met een zorgprogramma over overgewicht kan in samenwerking met een sportschool of een fysiotherapeut een beweegprogramma starten, inclusief advies en begeleiding.”

Zichtbaar in de wijk
Om een succesvolle adviseur bij kleine kwalen te worden moet de apotheker zichtbaar zijn in de wijk. Weten welke zorgprofessionals er allemaal actief zijn. En zorgen dat die zorgverleners weten wat jij te bieden hebt. Dus actief netwerken. Maar ook weten wat de consument nu echt wil. Een hele uitdaging voor een apotheker die analytisch en wetenschappelijk is opgeleid.

“De traditionele zorgprofessional, ook de apotheker, beschikt over gespecialiseerde kennis die hij beschikbaar stelt aan de patiënt in de vorm van een advies. Maar ook in de adviesrol denkt de zorgprofessional vaak nog te aanbodgericht! Zo zit de wereld niet meer in elkaar. Als we naar een zorgvraag gestuurde markt willen moeten we ons kunnen verplaatsen in de zorgconsument. Wat wil die nu echt? Wat heeft die nodig? Die vragen stellen we nu veel te weinig. Er moet dan ook een cultuurverandering plaatsvinden. Een verandering waarbij uiteindelijk de patiënt een volwaardige partner in het zorgproces is. Sterker nog, hij is de eindbeslisser. Hier en daar zie je dat zorgverleners de patiënt als volwaardige partner opnemen in het zorgproces. Maar we zijn er nog lang niet.” De apotheker moet dus andere competenties ontwikkelen. “De apothekers die nu van de universiteit komen hebben ook meer interesse in deze empathische kant van het vak. Maar als je na je opleiding in een traditionele werkomgeving terechtkomt, dan val je terug naar de waardes waar we juist vanaf moeten.”

Zekerheden
Moet de apotheker dus meer huisarts worden? “Het verschil tussen huisarts en apotheker zie je terug in de interactie met de patiënt. De huisarts stuurt tijdens die interactie op onzekerheden die de patiënt heeft. Hij kijkt en luistert, wikt en weegt. De apotheker stuurt juist op basis van wetenschappelijke zekerheid en volledige nauwkeurigheid. Met andere woorden: de apotheker zorgt voor een zo klein mogelijke foutenmarge. Zo werken zekerheden en onzekerheden, apotheker en huisarts, prima samen. Als de apotheker zou opschuiven naar de ‘onzekerheid’ dan verliest hij een belangrijke pijler van zijn unieke expertise.”

Eigen verantwoordelijkheid
Terug naar de nuldelijn. Om die succesvol te laten groeien is er wel het een en ander nodig. Bijvoorbeeld door al in het onderwijs van kinderen meer aandacht te besteden aan gezondheid en de eigen verantwoordelijkheid van consumenten. Hoe houd ik de regie over mijn eigen gezondheid? Wat kan ik zelf doen als consument en wanneer ben ik een patiënt?

Maar ook door consumenten te laten inzien dat adviezen over gezondheid niet altijd gratis zijn. “In Nederland investeren consumenten veel in lichaam en geest. Wellness, vitamines, massages, persoonlijke ontwikkelingen, noem maar op, mensen zijn bereid daar fors geld voor te betalen. Maar als we ons even niet meer zo gezond voelen en die gedachte koppelen aan ziek zijn dan moet in een keer iemand anders gaan betalen voor jouw gezondheid. Er is dus een mind shift nodig bij de mensen: adviezen in de zorg zijn niet gratis.

Het huidige beleid in de zorg draagt niet altijd bij aan de mindshift. “We willen aan de ene kant dat mensen meer zelf verantwoordelijkheid nemen over leven en gezondheid waardoor de ziektelasten dus laag blijven. Aan de andere kant is er altijd een achterdeurtje die open staat en medicatie wel vergoed wordt. Neem consumenten met hooikoorts. Deze nemen middelen uit de nulde lijn die niet worden vergoed. Prima, maar er zijn altijd varianten te vinden, vaak iets zwaardere middelen, die wel vergoed worden. We moeten de discussie aangaan of we die achterdeurtjes, de weg naar de vergoeding, wel open willen laten staan. Ik stel: dicht die achterdeur. Maar niet op slot. “

Betalen voor advies
Wie gaat die adviezen van de apotheker als adviseur in de nulde lijn betalen? “Deze prestatie bestaat, maar wordt op dit moment niet vergoed door zorgverzekeraars. Maar we hoeven niet te wachten tot zorgverzekeraars deze prestatie inkopen. Consumenten willen best betalen voor een goed advies als ze daardoor bijvoorbeeld niet meer naar de huisarts hoeven. De apotheker kan deze dienst dus in rekening brengen bij de consument. We moeten af van de gedachte dat het not done is om de zorgconsument te laten betalen voor de diensten die we leveren.  We vinden het heel normaal dat we voorrijkosten betalen als een monteur de wasmachine komt repareren. Ook als achteraf blijkt dat er niets aan de hand is met die machine. Maar eenmaal bij de apotheker verwachten zorgconsumenten dat een advies gratis is. We moeten dan ook het lef hebben om te starten met geld vragen voor onze adviezen bij kleine kwalen als er ook substantieel tijd aan wordt besteed. Begin klein en geef zorgconsumenten die echt bereid zijn en kunnen betalen voor adviezen, als ze daardoor makkelijke en snelle toegang hebben tot een hoogopgeleide specialist, de kans dat ook te doen. Dat is een start. Ondertussen moeten we wel iets bedenken voor mensen die meer moeite hebben met betalen. Om van anders denken naar anders doen te gaan moeten we wel een stap zetten.”

Tekst: Niels van Haarlem

Gerelateerde berichten

  • DZF: Apothekers bundelen krachten!DZF: Apothekers bundelen krachten! De Zorgmakelaar Farmacie is een nieuw samenwerkingsverband van niet-concurrerende apotheken dat de onderhandelingen met de zorgverzekeraars efficiënter maakt en een positieve bijdrage wil […]
  • FH: “Zo vroeg mogelijk opsporen”FH: “Zo vroeg mogelijk opsporen” “De Infographic ‘Zeg JA tegen actieve opsporing van FH’ schetst het probleem in een notendop. Met het opnieuw invoeren van een bevolkingsonderzoek sporen we per jaar 2.000 patiënten op, […]
  • Apothekers in huisartspraktijken aan de slag met farmacotherapeutische zorgApothekers in huisartspraktijken aan de slag met farmacotherapeutische zorg Deze maand is bij het Julius Centrum van het UMC Utrecht een pilotonderzoek gestart waarbij tien apotheker-farmacotherapeuten en tien huisartspraktijken samen aan de slag gaan om […]
  • Service Apotheek ‘t Hooge Zand: Een + een = drieService Apotheek ‘t Hooge Zand: Een + een = drie Hoogezand, Sappemeer...  Roodeschool is het bekende topografische rijtje dat bijna als vanzelf naar boven komt als je richting Groningen rijdt. Service Apotheek ‘t Hooge Zand komt voor in […]
  • Communicatie tussen de ketenpartners is de kernCommunicatie tussen de ketenpartners is de kern Wie is verantwoordelijk voor de antistolling? Het is een vraag die de gemoederen van menig zorgverlener bezighoudt. Vooral nu steeds meer nieuwe generatie antistollingsmiddelen beschikbaar […]

Auteur: redactie
Categorie: E04
Tags: , ,

Plaats een Reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *