Protocol Herhaalmedicatie: Investering in betere controle

Protocol-Herhaalmedicatie_FarmaMagazineIn een huisartsenpraktijk met gemiddeld 3.200 patiënten kan 225 uur op jaarbasis worden bespaard door de procedure van herhaalmedicatie volgens een protocol te laten verlopen. De berekening is gemaakt door de huisarts Anne Bram Visser. In zijn praktijk wordt de vrijgekomen tijd geïnvesteerd in een betere controle.

Anne Bram Visser, huisarts in Doorwerth, voert al jaren een strijd tegen de herhaalrecepten. “Het gaat bij mij om zo’n 70.000 regels, waaronder veel populaire ‘pammetjes’. Onze praktijk heeft een substantieel aantal 65+ patiënten (25%) met polyfarmacie. Door de controlemomenten voor deze populatie te waarborgen, zowel aan de kant van de huisarts als de apotheker, ontstaat een betere medicatieveiligheid. Tegelijk komt er meer aandacht voor andere middelen die patiënt soms onnodig of te lang gebruiken.”

Grotere veiligheid, minder tijdsbeslag
“Het rapport ‘Polyfarmacie bij kwetsbare ouderen: inventarisatie van risico’s en mogelijke interventiestrategieën’ van het RIVM bevestigt de noodzaak om medicatieveiligheid te verbeteren. Maar het gaat mij ook om het tijdsbeslag. Het voorschrijven van de medicatie neemt volgens de praktijkgegevens ongeveer 30 uur per week in beslag. Dan is de huisarts of de assistent één minuut per recept bezig. Door recepten voor te schrijven tot een volgend controlemoment, vermindert de tijdbesteding hieraan. Die tijd investeer ik liever in een betere controle.”

Polyfarmacie integreren in herhaalmedicatie
Hij onderkent dat herhaalrecepten een kritisch proces vormen binnen de huisartsenpraktijk. “Wat ik dus voor ogen heb, is het waarborgen van het controlemoment door dit te koppelen aan de herhaalreceptuur. Bovendien moet je polyfarmacie integreren in de herhaalmedicatie. Het moet meer controles en minder recepten opleveren.” De huisartsenpraktijk aan het Schubertplein betrekt de patiënt bij de nieuwe werkwijze met herhaalmedicatie. Er wordt in een folder duidelijke uitleg gegeven over de keuze de medicatie langer voor te schrijven, maar de controle te intensiveren.

Controleren wanneer het nodig is
“We leggen uit dat voor een met medicatie goed ingestelde schildklierfunctie een controle een maal per jaar voldoende is, terwijl een patiënt met diabetes vier maal per jaar gezien moet worden. Bij het voorschrijven van de schildkliermedicatie is vier maal per jaar een herhaalrecept dus zinloos. Als je dat goed afstemt met de apotheker zullen het aantal communicatiefouten en het aantal controles in de apotheek verminderen. We bieden de patiënt met multimorbiditeit en polyfarmacie de medicatiecheck aan. Dat kan leiden tot minder ziekenhuisopnames door over- of onderbehandeling of een ongunstige wisselwerking tussen geneesmiddelen.”

Indeling in twee receptenstromen
Hoe voert de praktijk de interventies uit? “We maken onderscheid tussen de receptenstroom met permanente herhaalreceptuur, zoals voor diabetes en CVRM, en de receptenstroom met periodieke herhaalrecepten, bijvoorbeeld slaap- en migrainemiddelen. De keuze wordt bepaald aan de hand van een beslisboom. Het leidt bij stroom 1 tot jaarrecepten en in stroom 2 tot een vastgesteld aantal herhalingen. Bij het eind van de voorgeschreven recepten, dus bij het afhalen van de laatste medicatie, geeft de apotheker een brief mee aan de patiënt om een controle-afspraak met de huisarts te maken.”

Triple Aim
Wat het oplevert, beschrijft Anne Bram Visser graag aan de hand van het Triple Aim concept: een betere kwaliteit van zorg, hogere kwaliteit van leven en lagere kosten. “Want het is de vraag of we een solidair systeem kunnen handhaven met de stijgende zorgkosten en toekomstige demografische en epidemiologische verwachtingen. Gezondheidswinst is volgens dit concept wel duidelijk: geen over- en onderbehandeling en sterkere therapietrouw. Aan lagere kosten dragen minder afleveringen van medicatie, minder ziekenhuisopnames en het geregeld stoppen met medicatie bij.”

Kwaliteit en service
“De grootste voordelen worden geboekt in kwaliteit en service. Een paar voorbeelden: de patiënt hoeft minder vaak naar de apotheek en kan er bovendien direct naartoe, door het met de patiënt bespreken van herhaalmedicatie groeit de patientempowerment, er zijn duidelijke spelregels, de huisarts kan de tijdwinst die hij boekt investeren in meer controles en de jaarlijkse medicatiecheck wordt mogelijk. De apotheek kan besparen op fte’s door medicatie op één moment klaar te zetten. Uiteindelijk levert het meer tevreden patiënten op.”

Jaarlijkse besparing: ruim € 30.000
De besparingen zijn te becijferen, zo blijkt uit de financiële business case die is opgenomen in het Protocol Herhaalmedicatie. Anne Bram Visser: “Het werkt twee kanten op, een besparing in tijd en een besparing door geoptimaliseerde medicatie. Voor het protocol waren de huisarts en de assistente 1350 uur per jaar bezig met herhaalrecepten, nu is dat 1125 uur. Daarbij moet je wel een eenmalige investering in tijd van 84 uur optellen. In het begin zit er veel werk aan het invoeren van alle gegevens en mensen voor controle oproepen. Als we verder uitgaan van het empirische gegeven dat een optimale medicatie tien procent besparing oplevert, dan betekent dat het werken volgens het protocol in Doorwerth een besparing oplevert van € 34.847,57 per jaar voor ouderen dan 65 jaar. De eenmalige kosten ad € 5.250 en structurele kosten ad € 525 per jaar zijn gemoeid met de aanschaf van ICT en aansluiting op het LSP.”

Indicatoren beschrijven het succes
In deze becijfering zijn besparingen door minder ziekenhuisopname nog niet opgenomen. Hoe wil Anne Bram Visser meten of de doelstellingen met zijn interventie worden behaald? “Dan hebben we een nulmeting nodig en indicatoren die we kunnen gaan meten. De belangrijkste indicatoren zijn het aantal patiënten in de herhaalmodule, de patiënttevredenheid, een verbetering van de score op NHG-standaarden, een medicatiegebruik dat volgens de richtlijnen verloopt, een daling van het aantal medicijnen per leeftijdsgroep en een daling van het aantal ziekenhuisopnames. Mijn interesse gaat er ook naar uit of een kleiner aantal chronische patiënten in de tweede lijn terecht komt en of patiënten eerder in de eerste lijn terugkomen. Omdat ik van het principe uitga dat de voorschrijver controleert, verwacht ik dat de specialisten sneller terugverwijzen voor controle en het schrijven van herhaalreceptuur door de huisartsen.”

Betere samenwerking met apothekers
Anne Bram Visser vindt het spijtig dat zijn Protocol Herhaal­medicatie uiteindelijk niet is opgenomen in de Proeftuin Pelgrim, het experiment met populatiebekostiging van de Zorggroep Huisartsenzorg Regio Arnhem en zorgverzekeraar Menzis. “Dat betekent niet dat het protocol voor de jaarlijkse herhaalmedicatie uit zicht is. De andere praktijken van onze zorggroep bekijken of ze op dezelfde wijze de herhaalmedicatie kunnen stroomlijnen. Het levert na een eerste investering immers veel op. Wat in het kader van dit interview misschien nog eens benadrukt moet worden, is de samenwerking met de apothekers: die groeit!”

Wilt u met Anne Bram Visser contact over zijn Protocol Herhaalmedicatie? Stuur dan een mail naar:
huisartsvisser@gmail.com

Tekst: Kees Kommer

Gerelateerde berichten

Auteur: redactie
Categorie: E06
Tags: , ,

Plaats een Reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *