Samen aan tafel bij de zorgverzekeraar

Niels van Elderen directeur van PoZoB (r) en Marc van Asten voorzitter van CaZo

Apothekers en huisartsen in Zuid-Oost Brabant werken niet alleen nauw samen in farmacotherapie, ze zitten ook samen aan tafel met zorgverzekeraars. Want perfecte zorg met medicijnen zonder verspilling, is de wens van huisartsen, apothekers en patiënten samen, stellen initiatiefnemers Niels van Elderen (PoZoB) en Marc van Asten (CaZo).

Voorschrijven, afleveren en gebruik van medicijnen is niet alleen een zaak van richtlijnen en bijsluiters. Kwaliteit van zorg, doelmatig voorschrijven en hogere therapietrouw begint bij samenwerking tussen apotheker en huisarts.

Dat hebben ze in Zuid-Oost Brabant al in 2012 begrepen. Al jaren werken daar apotheker, praktijkondersteuner en huisarts nauw samen. Bij Praktijkondersteuning Zuidoost-Brabant werken 150 huisartspraktijken en ruim 200 praktijkondersteuners in de eerstelijns zorg samen voor patiënten met een chronische of psychische aandoening en voor kwetsbare ouderen. PoZoB is een onafhankelijke vereniging die intensief met andere partijen samenwerkt.

Een van die partijen is Zorggroep Categorale Zorg (CaZo), een groep van zo’n 21 regionale apothekers. Het is een van de eerste zorggroepen die al jaren samenwerkt. Dat was in een tijd dat het tussen de diverse bloedgroepen apothekers – zelfstandigen en diverse ketens- lastig was om een vuist te maken en gezamenlijk op te treden in de regio.

Visie op farmacie
Directeur Niels van Elderen van PoZoB moet even nadenken wanneer het allemaal ook al weer begon. “We zijn al jaren bezig om samen met de apothekers van CaZo de farmaceutische zorg te verbeteren. Voor ons is samenwerken inmiddels heel normaal. Ik verbaas me er dan over dat dat in andere regio’s nog helemaal niet het geval is. De samenwerking hier ging overigens met horten en stoten. We zijn in 2012 begonnen met medicatiereviews voor diabetespatiënten, ondersteund door zorgverzekeraar CZ. Dat leek een eenvoudige vorm van samenwerking. Maar de praktijk was weerbarstiger. De ondersteuning van ICT was onvoldoende, we konden niet aan voldoende patiënten komen en de samenwerking tussen huisartsen en apothekers stond nog in de kinderschoenen. Zo was de rol van de apotheker toen nog niet duidelijk. Uiteindelijk vond CZ de uitkomsten onvoldoende: er werd te weinig bespaard op de kosten. Drie jaar later zijn we gestart met het omzetten van duurdere naar goedkopere statines, het Crestor-project. Uiteindelijk was alleen de zorgverzekeraar blij met de resultaten, want de kosten gingen omlaag. Maar huisarts, apotheker en patiënt werden er niet blij van: het project was veel te smal ingericht, leidde tot frustratie en richtte zich te veel op kostenbesparing. We stopten er 200.000 euro in en het leidde tot een besparing van 50.000 euro. Formularia kunnen zeker helpen om medicatiebeleid te verbeteren als iedereen eenduidig en transparant voorschrijft. Maar het doel moet wel verhogen van de kwaliteit van zorg zijn en niet uitsluitend het besparen van kosten van medicatie zoals in dit project het geval was.”

Maar PoZoB en Cazo gaven niet op. “Tijdens het Crestor-project kregen we al het gevoel dat we niet op het juiste spoor zaten. We deden projecten, maar hadden ons niet afgevraagd waarom we het deden. Het ontbrak ons aan een visie op de farmacie.”

PoZob en CaZo zijn zich toen gezamenlijk gaan verdiepen in het farmacieproces: wat gaat goed en wat gaat fout en hoe kunnen we het proces met een betrouwbare partner verbeteren? “Je kan blijven repareren aan de ‘achterkant’ van het farmacieproces, efficiënter is om de ‘voorkant’ te verbeteren. We zagen mogelijkheden om de apotheker uit zijn isolement te halen van ‘logistiek specialist in het afleveren van doosjes’ en meer te betrekken bij het gehele medicatieproces, om te beginnen bij het voorschrijven. Samen met apothekersorganisatie CaZo hebben we een visie ontwikkeld: Perfecte zorg met medicijnen zonder verspilling, de wens van huisartsen, apothekers en patiënten samen.”

“De apotheker logt zelfstandig in op het KIS van de huisarts en plaatst daar de individuele beoordeling en de adviezen.”

PerfectSamen
Marc van Asten is apotheker in Helmond en voorzitter van CaZo. “We zijn in onze regio inmiddels een gelijkwaardige partner in de ketenzorg geworden. En dat is wel bijzonder want we kunnen wel van bovenaf als zorggroep zeggen dat ketenzorg belangrijk is, het veld moet er wel achter staan, want die moeten het werk doen. Wat de samenwerking heeft versneld is dat de apothekers een vergoeding voor de medicatiebeoordeling krijgen. Een financiële vergoeding helpt nu eenmaal altijd bij het opstarten van de samenwerking. Net als het spel dat we spelen om elkaar beter te leren kennen.”

Van Asten doelt op het PerfectSamen-bordspel. Dit spel spelen huisartsen en apothekers bijvoorbeeld tijdens het reguliere FTO. Het spel helpt om de samenwerking bespreekbaar te maken en de communicatie te verbeteren. In een ongedwongen sfeer moeten de deelnemers keuzes maken over basale zaken. Hoe werk jij als apotheker, welke keuzes maak jij als huisarts, welke afspraken hebben we al, welke moeten we nog maken? De antwoorden zorgen voor meer duidelijkheid over en weer. En vormen een stevige basis om vervolgens te kijken hoe de patiënt baat heeft bij dit proces.

Onderdeel werkprocessen
Van Asten heeft flink moeten trekken om de diverse bloedgroepen van apothekers achter zich te krijgen. Apothekersorganisaties van zelfstandigen tot ketens hebben niet altijd dezelfde belangen. Inmiddels zijn de apotheekketens van Service apotheken, BENU en Aphega aangesloten, net als Stichting Gezondheidscentrum Eindhoven.

De medicatiebeoordeling loopt al enige jaren en is inmiddels een vast onderdeel van de werkprocessen bij huisarts en apotheker. Aan het begin van ieder jaar belt de praktijkondersteuner met de deelnemende apothekers over een nieuwe selectie van patiënten die in aanmerking komen voor een medicatiebeoordeling. Op dat moment maken apotheker en praktijkondersteuner een afspraak om over drie maanden de beoordelingen gezamenlijk te bespreken.

Daarna begint de apotheker met de feitelijke beoordeling: patiënten worden uitgenodigd voor een gesprek in de apotheek over de medicatie: wat gaat goed en wat kan beter? De apotheker logt daarna zelfstandig in op het KIS van de huisarts en plaatst daar de individuele beoordeling en de adviezen. Huisarts en praktijkondersteuner vinden dus de evaluatie op patiëntniveau terug in het eigen automatiseringssysteem. Enkele weken later vindt het gesprek plaats tussen apotheker, huisarts en praktijkondersteuner.

Grotere rol apotheker
“Huisartsen zijn absoluut bereid om de apotheker een grotere rol in het farmacieproces te geven onder de voorwaarde dat de apotheker zijn afspraken ook nakomt”, aldus Van Asten. “Met de medicatiebeoordeling hebben we laten zien dat we een deel van de patiëntenzorg op ons kunnen nemen en als zorgverlener invulling kunnen geven aan de ketenzorg. Uit analyse van drie jaar medicatiebeoordeling blijkt dat onze samenwerking leidt tot aantoonbaar hogere kwaliteit van zorg. Zo signaleren we in een vroeg stadium problemen met medicatieveiligheid. Ook zien we dat huisartsen meer met onze adviezen op het gebied van farmacotherapie doen.”
De activiteiten in het zuiden zijn niet onopgemerkt gebleken. Onlangs kwam een delegatie van het ministerie van VWS op werkbezoek. De beleidsambtenaren waren aangenaam verrast over de invulling van de ketenzorg. Niels van Elderen: “De ambtenaren spraken zich heel positief over ons uit, dat we prachtig werk hebben verricht. Met onze samenwerking lopen we volgens VWS voorop in Nederland.”

Hobbels
Marc van Asten en Niels van Elderen zijn tevreden over de ontwikkeling in de ketenzorg. Nieuwe formularia staan te trappelen om te worden geïmplementeerd. De eerste is het nieuwe GGZ-formularium over psychofarmaca. Onderdeel daarvan is een gezamenlijk ontwikkeld elektronisch voorschrijfsysteem. De huisarts hoeft in deze module alleen nog maar de indicatie in het KIS te zetten en de eerste keuze medicatie rolt er zo uit. Streven is dat alle aangesloten huisartsen dit systeem gaan gebruiken.

Ook gaan apothekers informatie uit de database van Stichting Farmaceutisch Kengetallen gebruiken om de doelmatigheid van voorschrijven en afleveren aan te tonen.
Toch is het niet allemaal rozengeur en maneschijn. Voorloper zijn betekent ook aanlopen tegen tal van hobbels. Zo zijn ICT-systemen tussen de verschillende zorgverlener nog steeds niet goed op elkaar aangesloten wat leidt tot ergernis, dubbel werk en informatieverlies bij data-uitwisseling. Dat geldt ook voor de aansluiting tussen de eerste en tweede lijn. En natuurlijk zijn er de zorgverzekeraars die worstelen met de samenwerking binnen de keten.

Van Elderen: “Voor ons gaan kwaliteit en inhoud van de zorg voorop. Om dat te bereiken hebben we meer autonomie en langdurige afspraken met zorgverzekeraars nodig. Maar zorgverzekeraars geven weinig ruimte en gaan voor succes op de korte termijn. Toch zitten deze contracteerronde apothekers en huisartsen gezamenlijk aan tafel bij de preferente zorgverzekeraars CZ en VGZ. Regionaal moeten de contracten met voorschrijver en apotheker op een lijn komen.”

Heikel punt
Financiële vergoeding voor de werkzaamheden blijft een heikel punt voor de apothekers, erkent ook Van Asten “De zorgverzekeraar is heel duidelijk en stelt dat de huisarts de regie heeft in de ketenzorg. Willen apothekers een financiële vergoeding voor medicatiebeoordeling, dan moet dat betaald worden uit het potje van de huisarts. Wij hebben gelukkig met PoZoB goede afspraken gemaakt over betaling van de uren die wij stoppen in de samenwerking en de medicatiebeoordeling. In de toekomst voorzie ik dat huisartsen en apothekers gezamenlijk contracten afsluiten met zorgverzekeraars. Een flinke uitdaging want zorgverzekeraars handhaven die traditionele schotten tussen financiering van de huisarts en de apotheker. Ik hoop oprecht dat zorgverzekeraars de integratie van apotheker en huisarts in de ketenzorg stimuleren.” ❦

Tekst: Niels van Haarlem
Fotografie: Jan Vonk

 

 

 

 

 

Gerelateerde berichten

  • Elkaar kennen is de basis, samenwerken een voorwaardeElkaar kennen is de basis, samenwerken een voorwaarde Janneke Bressers (33) is huisarts in Vinkel. Een kleine, laagdrempelige praktijk in het hart van een dorp waar mensen elkaar kennen. Waar zorg op maat bijna vanzelfsprekend is en waar men […]
  • Drijfveren: Code A49.02Drijfveren: Code A49.02 “De rode draad in mijn leven is dat ik langs een slootje loop en naar de overkant spring waar ik andere zorgverleners uitleg wat apothekers allemaal doen. Tegelijkertijd wil ik heel graag […]
  • Samen verantwoordelijk  voor receptSamen verantwoordelijk voor recept Huisartsen en apothekers beseffen onvoldoende elkaars meerwaarde. Farmacotherapie kan alleen succesvol zijn als huisarts en apotheker actief samenwerken. “Want huisarts en apotheker zijn […]
  • Een gesloten farmacotherapeutisch trajectEen gesloten farmacotherapeutisch traject Compleet dossier in de onderlinge waarneming - Voor huisarts Rob Beumer is de vergaande samenwerking met de drie Pharmacom-apotheken in Best het belangrijkste voordeel van Medicom. Maar […]
  • Communicatie tussen de ketenpartners is de kernCommunicatie tussen de ketenpartners is de kern Wie is verantwoordelijk voor de antistolling? Het is een vraag die de gemoederen van menig zorgverlener bezighoudt. Vooral nu steeds meer nieuwe generatie antistollingsmiddelen beschikbaar […]

Auteur: redactie
Categorie: 2018
Tags: , , , , , , ,

Plaats een Reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *