Slimme pillen

PrintDe slimme pil ligt over vijf jaar in de apotheek. Een medicijncapsule met de omvang van een gewone pil maar gevuld met chips, sensoren en een pompje voor de afgifte van medicatie in het lichaam. Nieuwe technologie waarmee medicatietrouw en medicatie op maat weer een stap dichterbij komen. Zo kan de apotheker zich ontwikkelen tot specialist in slimme pillen.

Hoe krijgen we patiënten zover dat ze ook daadwerkelijk de medicatie slikken zoals voorgeschreven? Want patiënten zijn nooit voor de volle 100 procent therapietrouw. Ze vergeten medicatie in te nemen, zien op tegen de bijwerkingen, hebben gebrek aan motivatie of beschikken niet over de juiste informatie waarom medicatietrouw zo belangrijk is. Terwijl iemand die trouw zijn medicatie neemt verkeerd gebruik van de medicatie tegen gaat en hoge kosten door onnodige opnames in het ziekenhuis voorkomt. Wie het antwoord op die vraag weet heeft dus iets moois in handen. Er wordt dan ook flink geïnvesteerd in het ontwikkelen van nieuwe technologie die onnodige ziekenhuisopnamen en de hoge kosten die daarmee gepaard gaan voorkomen.
Er zijn inmiddels tal van hulpmiddelen beschikbaar om de patiënt te herinneren zijn of haar medicatie op het juiste moment, op de juiste manier en in de juiste dosis in te nemen. Zo zijn er slimme medicijndispenders met een volautomatisch uitgiftesysteem dat patiënten herinnert dat het weer eens tijd wordt om te slikken. Deze slimme kastjes staan ook online in contact met de zorgverlener. Die krijgt een signaal dat de patiënt is gebreke is gebleven en kan vervolgens contact opnemen met de patiënt om te kijken wat er aan de hand is. Met als doel de medicatietrouw te verbeteren.

Pil wordt slim
Een van de bedrijven die al langer op zoek is naar het antwoord op de vraag hoe patiënten therapietrouw te krijgen is Philips. Jaren terug introduceerde het bedrijf de iPill: een medicijncapsule met chips, sensoren en een pompje. Een zogenaamde slimme pil die dankzij de microchip en een draadloze verbinding  naar een mobile applicatie laat zien of de medicatie ook daadwerkelijk genomen is. Artsen en patiënten kunnen hiermee het gebruik van medicijnen beter monitoren.

Kennelijk was het bedrijf zijn tijd vooruit, want een succes werd het prototype niet. Totdat in de Verenigde Staten het bedrijf Proteus Digital Health, een onderdeel van gigant Thomson, onlangs een variant introduceerde. Ook hier zit de microchip in een pil en bestaat uit onder meer silicium, magnesium en koper. Slikt de patiënt de pil door dan zorgen lichaamssappen voor een zwakke elektrische stroom. Dat is de energie die de microchip nodig heeft om te gaan werken. Om vervolgens een signaal af te geven aan een mobiele telefoon van patiënt of die van de zorgverlener: de pil is gearriveerd op de juiste locatie! Hierop verschijnt informatie over wanneer de patiënt de medicatie heeft geslikt, dosering en hoe hartslag en temperatuur hierop reageerde.

Proteus testte de microchip met medicatie voor chronische ziekten als hartfalen en hoge bloeddruk. De FDA, de waakhond voor veiligheid en gezondheid, in de Verenigde Staten gaf de microchip in 2012 de felbegeerde goedkeuring.
Op dit moment doet Proteus onderzoek naar Parkinson en Alzheimer. Groepen patiënten die moeite hebben zich te herinneren om de medicatie in te nemen. En om achteraf aan te geven of ze de medicatie ook hebben genomen.

Slim, slimmer
Slimme pillen zijn dus interessant. Slimmere pillen nog interessanter. Dat heeft Philips inmiddels ook weer begrepen en is verder gegaan met de ontwikkeling van de eigen Ipill. Om deze innovatie meer kans op succes te geven heeft het Nederlandse bedrijf het ondergebracht bij Medimetrics, met vestigingen in Eindhoven en in de VS. Wel heeft Philips een belang in het bedrijf gehouden, want je weet maar nooit of een start-up succesvol wordt.

De eerste man van Medemetrics is Olaf Weiner. Hij haalt nog net niet zijn neus op bij de slimme pil van Proteus.  “Proteus richt zich op het verbeteren van medicijntrouw. Onze technologie gaat met de Intellicap echter veel verder. Wij kunnen niet alleen bepalen waar de capsule zich bevindt in het lichaam, ook regelt ons systeem met een elektronisch aangestuurd pompje de medicatie-afgifte in het lichaam Dat gebeurt allemaal heel nauwkeurig.“ Daarmee komt medicatie op maat en 100 procent therapie­­­trouwe weer een stap dichterbij. De capsule heeft de omvang van een stevige pil, beschikt over sensoren die de zuurgraad en de temperatuur op bepaalde plaatsen in het lichaam meten. De elektronica bestaat verder uit een zender die in verbinding staat met een mobiele unit. Deze communiceert op zijn beurt met een computer.

Met die gegevens kan bepaald worden waar in het lichaam de Intellicap zich bevindt. De capsule beschikt ook over een mini-container met daarin de medicatie. De combinatie tussen container en sensoren maakt het mogelijk de medicatie in elke dosering, op elk gewenst moment en op elke gewenste locatie in het lichaam vrij te geven. Alle informatie vanuit de capsule kan naar apparaten buiten het lichaam worden doorgegeven. De afgiftedosis kan dus ook nog worden aangepast. Ook kan de module vloeistoffen of cellen opzuigen om later in het lab te onderzoeken.

De capsule kent twee modellen: eentje geeft de medicatie geleidelijk af over een bepaalde periode. De andere geeft de stof in één keer vrij. De twee modellen zijn inmiddels CE-goedgekeurd voor de Europese en Amerikaanse markt.
Medimetrics claimt de eerste te zijn die een dergelijke slimmere pil heeft ontwikkeld. In ieder geval kreeg het bedrijf eind 2014 de Accenture Innovation Award.

In de apotheek
De farmaceutische industrie gebruikt de slimme pil van Medimetrics al enige tijd. De techniek is namelijk zeer geschikt om in te zetten tijdens onderzoek naar nieuwe medicijnen. Onderzoekers zijn nu veel beter in staat om heel nauwkeurig te doseren en tal van metingen te verrichten. Er zijn minder proefpersonen nodig, de ontwikkeltijd neemt af en ook de kosten dalen. De industrie begint langzaam te geloven dat deze digitale technologie de toekomst is. Weiner denkt dan ook dat het niet zo lang meer duurt voordat de eerste slimme pil voor patiënten bij de apotheek verkrijgbaar is.
“De kostprijs van een pil varieert nu tussen de 4 cent tot een paar euro. Ik verwacht niet dat consumenten straks een reguliere pijnstiller innemen met deze slimme pil. De technologie kan wel heel goed worden gebruikt bij de zogenaamde specialistische medicatie. Zorgverzekeraars reageren dan ook positief op de innovatie. Zeker als het gebruikt wordt bij de zogenaamde dure geneesmiddelen. Deze pillen zijn een probleem als het gaat om de betaalbaarheid. Met onze techniek zijn zorgverzekeraars beter in staat het gebruik van de medicatie te monitoren.”
De slimme pil biedt kansen voor openbaar apothekers, zo stelt Weiner. “Onze techniek geeft de apotheker de mogelijkheid om de interactie met de patiënt aan te gaan. Zo kan de apotheker de inhoud van de capsule exact programmeren. Dan praat je echt over medicatie op maat.”
Maar Weiner ziet meer mogelijkheden. “Zo kan de apotheker zich ontwikkelen tot specialist in slimme pillen en online volgen of de patiënt de medicatie daadwerkelijk op de juiste momenten inneemt. Deze gegevens kan hij gebruiken voor een zorgprogramma om zo de medicatietrouw van de patiënt te monitoren en te verbeteren. Ook kan de apotheker tools laten ontwikkelingen waardoor de patiënt zelf, zijn familie of mantelzorgers inzicht krijgen in het slikgedrag. De apotheker kan ook hier tal van zorgprogramma’s voor ontwikkelen. Overigens moeten we heel voorzichtig omgaan met de data. De patiënt is en blijft eigenaar van de gegevens die vrijkomen bij deze technologie. We moeten voorkomen dat de patiënt op de mobiele telefoon of tablet die zijn medicatie regelen wordt overladen met advertenties.”

De pil als slimme pil
Wanneer levert de apotheek de eerste slimme pil af aan een patiënt aan de balie? Olaf Weiner van Medimetrics verwacht dat binnen vijf tot zeven jaar de eerste drie therapieën verpakt in een slimme pil beschikbaar zijn. “De eerste therapie zal een toepassing bij vrouwen zijn, verwacht ik.” Dat zou weleens een geneesmiddel van de nieuwe farmaceut LiGalli in Eindhoven kunnen zijn. Dit bedrijf van voormalig medisch directeur Willem de Laat van Organon, u weet wel, van de Nuvaring, heeft een licentie om de IntelliCap te gebruiken. De slimme pil is in staat om de vruchtbaarheid te monitoren waardoor een bezoek aan het ziekenhuis overbodig is. En de pil is zo te programmeren dat altijd de juiste hoeveelheid anticonceptie wordt afgegeven. De pil vergeten is er dan niet meer bij.

De zorg verandert onder invloed van technologische ontwikkelingen. In een reeks artikelen laat Farma Magazine zien met welke innovaties de farmaceutische zorg te maken heeft. Maar worden we er ook beter van? En de zorg goedkoper? Deze keer: slimme pillen.

 

Tekst: Niels van Haarlem

 

 

Gerelateerde berichten

  • Samenwerking: Zorg bij SAL-apotheken in de hoofdrolSamenwerking: Zorg bij SAL-apotheken in de hoofdrol “De apotheker in de huisartsenpraktijk en zorgverleners die met één patiëntendossier samenwerken: dat zou een model zijn waarmee we in de toekomst kwaliteit en efficiency in de zorg kunnen […]
  • Bouwstenen voor het farmaceutisch informatiesysteemBouwstenen voor het farmaceutisch informatiesysteem Hoe zien de apotheekprocessen er in 2020 uit? En welke ICT hoort daarbij? Over die vragen ging PharmaPartners Farmacie in gesprek met zelfstandige apothekers en vertegenwoordigers van […]
  • Medicatieveiligheid topprioriteit van IGZMedicatieveiligheid topprioriteit van IGZ In het werkplan van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) voor het jaar 2015 behoort medicatieveiligheid tot de vijf prioriteiten in het toezicht. Met de toezicht op de […]
  • Therapietrouw bij orale oncolyticaTherapietrouw bij orale oncolytica Hoewel orale oncolytica duidelijke voordelen bieden voor de patiënt, hebben ze als nadeel dat het zicht op therapietrouw er minder direct zichtbaar mee wordt. Als dit tot suboptimale […]
  • Zorginstituut: wat zijn de criteria?Zorginstituut: wat zijn de criteria? VERGOEDINGEN IN BASISPAKKET - Sinds afgelopen weekend is er commotie over het niet langer vergoeden van een 100-tal geneesmiddelen en bereidingsvormen door sommige zorgverzekeraars. De […]

Auteur: redactie
Categorie: Actueel
Tags: , , ,

Trackbacks/Pingbacks

  1. Apotheker wordt expert in slimme pillen - PharmAlert - […] in het artikel Slimme pillen op farma-magazine.nl. Een concreet voorbeeld wordt beschreven in Une start-up israélienne a développé un…

Plaats een Reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *