Niet indutten met slaapmedicatie

In ‘Drijfveren’ spreken we met huisartsen en apothekers over hun vak, ambities en keuzes die ze dagelijks maken. Oftewel: ‘Wat bezielt uw collega?’ In deze editie: Suzanne Timmermans, Specialist Ouderengeneeskunde bij Viattence.

Suzanne Timmermans is Specialist Ouderengeneeskunde bij Viattence. Ze werd als volgt geïntroduceerd door een apotheker: ‘Suzanne is samen met haar collega’s zeer betrokken bij haar patiënten. Met analyses van probleemgedrag probeert ze met niet medicamenteuze interventies de zorg naar een hoger niveau te tillen’. Een mooie aanbeveling voor een arts die zacht oogt maar ook intens en fanatiek blijkt te zijn. Suzanne: “Een onderwerp waar mensen uit een vergeten groep de dupe van zijn, raakt me. Zeker als er sprake is van ongeschreven wetten of verborgen agenda’s kan ik daar niet afblijven. Dat zit in mijn karakter. Als er vervolgens stofwolken van emoties ontstaan, weet ik dat ik goed zit.”

Verpleeghuisarts? Specialist Ouderengeneeskunde? Het verschil?
Suzanne: “Ik ben in 2003 afgestudeerd als verpleeghuisarts. Later is de naam veranderd in Specialist Ouderengeneeskunde. De gedachte bij deze verandering was onder andere dat een verpleeghuisarts steeds vaker extramuraal werkt. Daarnaast was er bij geneeskundestudenten weinig belangstelling voor het specialisme. De opleiding is aangepast en bij sommige universiteiten is het zelfs een verplicht coschap geworden. Studenten ervaren zo het verschil tussen de beeldvorming en de realiteit, want het is een prachtig vak!”

Waarom koos jij voor ouderengeneeskunde?
“Ik wilde huisarts worden en ging alvast ervaring opdoen in een verpleeghuis. Ik werd al snel enthousiast en besloot de opleiding tot verpleeghuisarts te volgen. Nooit spijt gehad van deze keuze. Als verpleeghuisarts bouw ik niet alleen een band op met mijn patiënten maar ook met familie en naasten. Daarnaast vind ik werken in een multidisciplinair team erg prettig. De samenwerking met andere zorgprofessionals is nauw en leerzaam. Er zijn veel uitdagingen op het gebied van ethische reflectie en levensbeschouwing. Allemaal aspecten die bij mij passen. Het heroïsche: ‘Ik ben dokter geworden om levens te redden’, is in het verpleeghuis minder aanwezig. Mijn meerwaarde zit vooral in het bevorderen van de kwaliteit van leven tijdens de laatste jaren van iemands leven. Het is een voorrecht om dit te mogen doen. ”

Jouw stokpaardje is de werkzaamheid van slaapmedicatie. Iets mis met een slaappilletje?
“Mensen zijn over het algemeen ongelooflijk gehecht aan hun slaappil. Het klinkt ook zo onschuldig. Maar als je echt kijkt naar de werkzaamheid van slaapmedicatie, is die na vier tot zes weken niet effectiever dan een placebo. De bijwerkingen daarentegen liegen er niet om. Een van de bijwerkingen is dat de kwaliteit van de slaap vermindert. De REMslaap wordt onderdrukt en dat is juist de slaap die je nodig hebt om overdag goed te kunnen functioneren. Daarnaast kunnen patiënten cognitieve stoornissen ontwikkelen. Er zijn zelfs mensen waarvan gedacht werd dat ze dement waren totdat de slaaptabletten werden gestopt. En ook niet onbelangrijk: slaapmedicatie vergroot het risico op vallen en de kans op een breuk na een val is groter (risico op een collumfractuur na een val is 150% verhoogd).”

Wat zou volgens jou een alternatief voor slaapmedicatie zijn?
“Hoe ouder mensen worden, hoe minder slaap ze nodig hebben. Tenzij er een ziekte is. Mensen op hogere leeftijd hebben soms aan vier uur slaap voldoende. Maar na zevenen is het doodstil in de woonkamers. De personele bezetting wordt minder en dus is het zaak dat bewoners op tijd in bed liggen. Reken je dan dat vier uur slaap voldoende is, is het niet vreemd dat mensen wakker liggen. We moeten niet de personele bezetting maar het welzijn en de specifieke behoefte van cliënten als uitgangspunt nemen voor de zorg die we willen leveren. Het is een visie die Viattence ook hoog in het vaandel heeft staan.”

Mooi zo’n uitgangspunt maar hoe gaat dat in de praktijk?
“Is inderdaad soms lastig. Vaak ontbreken de middelen en krijg ik te maken met ogenschijnlijk onoplosbare dilemma’s. Een pilletje voorschrijven lijkt dan wel zo gemakkelijk. Wat doe je bijvoorbeeld als een bewoner ‘s nachts gaat dwalen en binnenloopt in de kamer van andere bewoners? De vrijheid van de een kan niet ten koste gaan van de privacy van de ander. Verenso (Vereniging van Specialisten Ouderengeneeskunde red.) heeft vorig jaar een richtlijn probleemgedrag uitgebracht waarin ze het belang van goede probleemanalyse benadrukken. Samen met betrokkenen en zorgprofessionals ga je een probleem grondig onderzoeken. Wat is het probleem precies? Welke stappen kun je ondernemen? Die stappen ga je analyseren. Werkt het niet onderneem je een nieuwe interventie die je ook weer evalueert. Zo ga je door totdat je een oplossing hebt bereikt. Als allerlaatste stap kun je medicatie overwegen. Een interventie in dit geval zou kunnen zijn dat sloten van deuren worden aangepast of dat er avondvullende programma’s komen voor bewoners waarna ze moe en voldaan naar bed gaan.”

Nog een laatste advies in deze?
“Wat ik aan huisartsen wil vragen is dit: als je overweegt om een benzodiazepine als hypnoticum in te zetten, schrijf het voor met een start- en einddatum. Net als bij antibiotica. Doe aan verwachtingsmanagement richting patiënt en beëindig het uitschrijven van herhaalrecepten.”

Ik stap naar buiten. Het wil maar geen lente worden. Het is grijs en koud en de eindeloze regen is bijna slaapverwekkend. Maar van slapen kan geen sprake zijn; het verhaal van Suzanne houdt me wel even wakker.

Tekst en fotografie: Cai Vosbeek

Gerelateerde berichten

  • De vriendelijke glimlach van een doorzetterDe vriendelijke glimlach van een doorzetter In ‘Drijfveren’ spreken we met huisartsen en apothekers over hun vak, ambities en keuzes die ze dagelijks maken. Oftewel: 'Wat bezielt uw collega?' In deze editie: Shahab Zaim Hekmat van […]
  • Drijfveren: De kracht van OssDrijfveren: De kracht van Oss In ‘Drijfveren’ spreken we met verschillende apothekers in Nederland. Van het kleinste dorp in het land: ‘t Woudt met maar 38 bewoners tot de grootste stad Amsterdam met ruim 800.000 […]
  • Drijfveren: Goede zorg heeft tijd nodigDrijfveren: Goede zorg heeft tijd nodig In ‘Drijfveren’ spreken we met huisartsen en apothekers over hun vak, ambities en keuzes die ze dagelijks maken. Oftewel: 'Wat bezielt uw collega?' In deze editie: Sietse Crop, huisarts […]
  • “De apotheker van de toekomst is  fysiek én digitaal“De apotheker van de toekomst is fysiek én digitaal Claudia Rijcken is van huis uit apotheker en maakt zich in haar nieuwe werkomgeving hard voor het ontsluiten van de digitale toekomst van de farmacie. De apotheker als fysieke persoon […]
  • Ton de Boer (CBG): “Tekorten verdwijnen nooit  helemaal”Ton de Boer (CBG): “Tekorten verdwijnen nooit helemaal” De bijsluiter verbeteren, en gunstige effecten met alleen de relevante bijwerkingen van geneesmiddelen op één toegankelijke A4. Ton de Boer, voorzitter van het College ter Beoordeling van […]

Auteur: redactie
Categorie: Opinie
Tags: , ,

Plaats een Reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.