Acuut hoesten – de NHG-Standaard 2011 nader beschouwd
sep11

Acuut hoesten – de NHG-Standaard 2011 nader beschouwd

Dit is het zevende artikel in de reeks ‘Standaarden en richtlijnen’ waarin arts en klinisch farmacoloog J.M.A. Sitsen nieuwe of herziene zorgstandaarden en richtlijnen voor u verheldert en duidt. Wat zijn de belangrijkste vernieuwingen en aanpassingen en wat betekent dit voor uw dagelijkse praktijk? Er wordt heel wat afgehoest. Vooral bij jong en bij oud. Thuis, op het werk, in openbare ruimten, in concertzalen, waar dan ook, het wekt vaak veel ergernis omdat veel mensen maar in zeer beperkte mate trachten de geluidsproductie tijdens het hoesten te beperken (terwijl dat door een zakdoek tegen je mond te houden tijdens het hoesten heel goed mogelijk is). Wat is hoesten eigenlijk? En hoe ontstaat het? Hoesten is onderdeel van het afweersysteem dat de luchtwegen beschermt tegen schadelijke invloeden van buitenaf die zich in de inademingslucht bevinden. Daarnaast zorgt hoesten ervoor dat lichaamsvreemd materiaal en (een overmaat aan) slijm uit de grotere luchtwegen naar buiten wordt verwijderd. Hoesten is het gevolg van een reflex die ontstaat door beschadiging van het epitheel en prikkeling van de daarin aanwezige zenuwuiteinden (zogenaamde hoestreceptoren). Waarschijnlijk gaat het om verschillende soorten receptoren (mechanosensitieve en irritantiareceptoren). Stimulering van deze receptoren kan leiden tot hoesten maar ook tot een ademstilstand (apnoe). De kriebel in de keel die wordt tegengegaan door hoesten kan men in zekere zin vergelijken met jeuk van de huid die met krabben wordt bestreden. Hoesten is dus eigenlijk zoiets als een beetje krabben van de luchtwegen. Prikkeling De ‘hoestreceptoren’ bevinden zich langs de gehele ademhalingsweg, in de farynx en vooral in het achterste deel van de trachea, de carina en de bifurcaties van de grotere luchtwegen en in mindere mate in de distaal gelegen kleinere luchtwegen. Als hoesten ontstaat door prikkeling van de lagere luchtwegen is er eerst een geringe inademing, bij prikkeling van de larynx treedt deze inademing niet op om te voorkomen dat het lichaamsvreemde voorwerp dat de prikkeling veroorzaakt verder wordt ingeademd. Door krachtige uitademing tegen een gesloten glottis loopt de intrathoracale (en intra-abdominale) druk vervolgens flink op. Als de glottis zich opent ontstaat een zeer snelle (tot wel 800 km/uur!) luchtstroom in vooral de hogere luchtwegen die ‘alles’ meeneemt wat hij op zijn weg naar buiten tegenkomt. Bij dit alles moet men niet vergeten dat een hoestprikkel ook kan ontstaan in de externe gehoorgang, de sinus maxillaris, het diafragma, de pleura, het pericard en de maag. Oorzaken Hoesten heeft verschillende oorzaken en is niet altijd het gevolg van een infectie: de hoestreflex kan worden opgewekt door een ontstekingsreactie van het slijmvlies (infectie, hyperreactiviteit), maar ook door mechanische beschadiging (aspiratie, corpus alienum) of door prikkeling (gassen, tabaksrook, airconditioning, uitlaatgassen, chloor- en zwaveldampen, erg...

Lees Verder