Behandeling van doorbraakpijn is maatwerk
mei19

Behandeling van doorbraakpijn is maatwerk

Driekwart van de patiënten met kanker heeft last van doorbraakpijn, plotselinge felle pijn die dwars door de pijnmedicatie heen breekt. Toch valt er genoeg aan te doen. Vooral snelwerkende fentanylpreparaten kunnen het leven van patiënten met doorbraakpijn behoorlijk verlichten. Tien jaar geleden was het fenomeen doorbraakpijn bij kanker nog vrijwel onbekend bij behandelaren. Met soms vervelende gevolgen voor de patiënt, vertelt prof. dr. Wouter Zuurmond, hoogleraar Palliatieve zorg en Pijnbestrijding in het VUmc en medisch directeur van Kuria in Amsterdam-Zuid, een van de oudste hospices in Nederland. “Wat vroeger nog wel gebeurde, was dat mensen met doorbraakpijn twee keer hun dagdosering morfine kregen. Een patiënt met een dagelijkse dosering van 75 milligram morfine, kreeg er zomaar 75 milligram bij. Mensen werden daar suf van, want je dagdosering verdubbelt. En niet alleen dat, want van te hoge doseringen langwerkende opiaten kun je ook hallucinaties krijgen. Je ziet plotseling mensen of dingen in de kamer die er niet zijn. Soms is dat voor een arts ook het eerste signaal dat hij te hoog heeft gedoseerd. Al is het tegelijkertijd iets waar je als dokter altijd voorzichtig naar moet vragen. Mensen durven soms niet te zeggen dat ze hun overleden vader of moeder in de kamer zien.” Doorbraakpijn, een plotselinge toename van de pijn tegen een achtergrond van al bestaande pijn, komt bij driekwart van alle patiënten met kanker voor. De pijn is zo hevig dat patiënten het wel eens vergelijken met het trekken van een kies zonder verdoving. Het breekt dan ook dwars door alle pijnmedicatie heen. Incidentpijn en spontane pijn Die doorbraakpijn kan zich op elk moment voordoen. “De literatuur maakt onderscheid tussen incidentpijn en spontane pijn,” legt Zuurmond uit. “Incidentpijn treedt op bij bepaalde activiteiten of bewegingen, bijvoorbeeld als je opstaat uit bed of bij het wassen. Dat zijn voor kankerpatiënten vaak inspannende activiteiten. De doorbraakpijn is dan in zekere zin voorspelbaar. Daarnaast is er de onvoorspelbare of spontane pijn. Hoewel ook die veelal het gevolg is van lichamelijke activiteiten, zoals hoesten, slikken of winden laten. De mens is nu eenmaal geen constante. Ons lichaam is altijd actief, ook als we ons er niet van bewust zijn. We zijn geen machine waar je een tabletje in gooit en vervolgens zegt: nu is de pijn weg. Er kan altijd een moment zijn dat je overvallen wordt door een plotselinge pijnscheut, door flair ups bij een basale dosering van de pijnmedicatie.” Episodes van doorbraakpijn kunnen bij iedere kankersoort ontstaan. Het kan overal in het lichaam optreden, in de buik, in de benen, in de rug, in de borstkas. De locatie van de pijn is niet noodzakelijk de locatie van de tumor....

Lees Verder