Droge ogen, droge mond en elke avond uitgeput
apr18

Droge ogen, droge mond en elke avond uitgeput

Droge ogen, droge mond, gewrichts- en spierontstekingen, pijn, ernstige vermoeidheid, het scala aan klachten bij het syndroom van Sjögren, een systemische auto-immuunziekte, is lang en uiteenlopend. Patiënten ervaren dagelijks ook veel ziektelast. Toch wordt de ernst van dit syndroom nog steeds onderschat, constateert prof. dr. Hendrika Bootsma, hoogleraar Reumatologie in het UMC Groningen. Hendrika Bootsma volgt met belangstelling de tennisprestaties van Venus Williams, die samen met haar zus Serena al jaren aan de top van het internationale vrouwentennis staat. Natuurlijk omdat ze graag naar tennis kijkt, maar meer nog omdat Venus Williams internationaal de meest bekende drager is van het syndroom van Sjögren. “Ze was vroeger beter dan haar zus, maar is door haar ziekte weggezakt in haar prestaties. Ze klaagde veel over gewrichtsklachten, vermoeidheid, verminderde energie, dat zijn typisch symptomen van het syndroom van Sjögren. Ik las dat ze sinds kort weer meedoet met de internationale Grand Slam toernooien, het gaat weer beter met haar. Ik ben benieuwd of ze nieuwe medicatie van haar behandelaar heeft gekregen.” De bekendheid van Williams draagt ook bij aan de bekendheid van het syndroom van Sjögren. Dat is hard nodig, want het wordt nog lang niet altijd onderkend door de arts. “Het duurt soms jaren voordat patiënten deze diagnose krijgen. We hebben nu een patiënt in behandeling die al zeven jaar met klachten rondliep, zoals huidafwijkingen, speekselklierzwellingen en pijn in spieren en gewrichten. Ze had tal van artsen gezien, van huisartsen tot dermatologen. Pas toen ze bij ons kwam, konden we de diagnose stellen. Deze casus vormt helaas geen uitzondering, dat komt regelmatig voor.” Siccasymptomen Droge ogen, droge mond, droogheid van de huid, vaginale droogheid, het zijn de eerste symptomen, de zogenaamde Siccasymptomen (droogheidssymptomen), van het syndroom van Sjögren, een systemische auto-immuunziekte waarbij vochtafscheidende klieren ontstoken raken. “Veelal begint het met droge ogen of nachtelijke monddroogheid. Je hebt bijvoorbeeld continu het gevoel dat er zand in je ogen zit. Of je denkt: ik zet maar een glaasje water naast het bed, want ik moet er steeds uit om te drinken.” De droge ogen en droge mond worden veroorzaakt doordat de traan- en speekselklieren niet meer adequaat functioneren door het ontstekingsproces als gevolg van de auto-immuniteit, legt Bootsma uit. “Dat leidt tot een verminderde functie van deze klieren. Patiënten ervaren dat doordat er geen traan- of speekselvorming meer plaatsvindt. Voor hen is dat buitengewoon invaliderend. Een droge mond maakt het lastig om te praten, en ook eten gaat moeizaam als je geen speeksel meer in je mond hebt. Daar komt bij dat ook het gebit achteruit gaat, vanwege de verhoogde gevoeligheid voor cariës. Dat zijn klachten waar patiënten elke dag mee geconfronteerd worden.”...

Lees Verder
Droge ogen in de spreekkamer
dec10

Droge ogen in de spreekkamer

Patiënten met droge ogen vormen een belangrijke groep in de spreekkamer van elke oogarts. Droge ogen is een nare aandoening, maar de meest ernstige klachten ervan kunnen toch goed behandeld worden. De apotheker kan daarbij een belangrijke rol spelen, door goede adviezen te geven aan de patiënt. Zo’n 15 tot 25 procent van de patiënten die bij de oogarts komt, heeft last van droge ogen. Dat aantal neemt alleen maar toe. De afgelopen tien jaar is het aantal patiënten met droge ogen verdubbeld, vertelt dr. Khaled Mansour, oogarts in het Tjongerschans ziekenhuis in Heerenveen en in 2007 gepromoveerd op deze aandoening. Droge ogen is een ziekte van het oogoppervlak, met name het hoornvlies, legt hij uit. “Het is een afwijking die samenhangt met hetzij onvoldoende productie van traanvocht, hetzij overmatig traanvochtverlies.” Het syndroom van Sjögren vormt de belangrijkste oorzaak voor onvoldoende traanproductie. “Dat is een auto-immune reumatologische aandoening die het eigen lichaam aantast en onder meer de traanklier vernietigt, de fabriek waar het traanvocht wordt gemaakt. Om patiënten met dit syndroom te behandelen, is het goed om samen te werken met een reumatoloog en kaakchirurg in een multidisciplinair spreekuur. Ik heb zelf enkele jaren gewerkt in het UMC Groningen, daar zit het eerste multidisciplinaire Sjögrenspreekuur in Nederland. Zo’n spreekuur hebben we nu ook in Heereveen.” Er zijn meer oorzaken voor onvoldoende traanproductie. Zo kunnen medicijnen zoals diuretica en tricyclische antidepressiva, maar ook radiotherapie, ontstekingen of de ziekte sarcoïdose de traanklier aantasten. Te weinig traanvocht kan leiden tot een instabiele traanfilm op de oogbol, legt Mansour uit. “Bij een stabiele traanfilm is het traanvocht van voldoende kwaliteit én kwantiteit. Zo’n film blijft tenminste tien tot twaalf seconden intact, tot de volgende knipperbeweging van het oog. Een instabiele traanfilm breekt al na twee à drie seconden af. Het oogoppervlak is dan niet langer beschermd.” Dat kan tot ernstige oogklachten leiden voor de patiënt. “Hij kan dan bijvoorbeeld niet langer dan een kwartier lezen, geen televisie kijken en ook geen auto rijden. Dat komt doordat de blik continu vertroebeld is. Alsof je in de auto zit, het regent en de sproeier doet het niet. Op een gegeven moment zie je niets meer. Dat is uitermate vervelend. Des te meer omdat het om een chronische aandoening gaat, waar patiënten levenslang mee moeten leren omgaan. Net als bij diabetes of reuma.” Contactlenzen Overmatig verlies van traanvocht vormt een andere oorzaak van droge ogen. “De traanklier produceert dan weliswaar voldoende traanvocht, maar er gaat teveel vocht verloren door verdamping. Dat kan komen door een ontsteking van de oogleden, maar patiënten met de ziekte van Parkinson kunnen er eveneens last van hebben. Normaal gesproken verdampt 25...

Lees Verder