Aan de slag met IJslands preventiemodel
jun27

Aan de slag met IJslands preventiemodel

IJslandse jongeren waren 20 jaar geleden nog de grootverbruikers drank, sigaretten en drugs. Nu gebruiken zij het minst van alle jongeren in Europa. Hoe hebben ze dat gedaan, en wat kunnen Nederlandse gemeenten daarvan leren? Zes gemeenten gaan met dit IJslands model aan de slag.  Om het gebruik terug te dringen, introduceerden de IJslanders in 1998 een nieuwe aanpak, die bekend staat als het IJslandse Preventiemodel. Inmiddels gebruiken de IJslandse jongeren het minste van Europa en scoren ze ook goed op andere gezondheidsterreinen, zoals sport. Het Trimbos-instituut en NJi zijn een leertraject gestart waarbij de komende drie jaar samen met zes gemeenten de aanpak nader wordt verkend én toegepast in Nederland. Risico’s terugdringen De basis onder het IJslandse preventiemodel is de uitvoerige, regelmatige monitoring van preventieve en risico-vergrotende factoren die een rol spelen bij middelengebruik. Met de informatie die dit oplevert, krijgen de beleidsmakers handvatten om gericht risico’s terug te dringen, zoals verveling en laat buiten op straat rondhangen én om preventieve factoren juist te versterken, zoals een goede ouder-kind relatie en gestructureerde vrijetijdsbesteding. De aanpak is een vorm van community-based werken waarbij er sprake is van een constante kennisuitwisseling tussen wetenschappers, beleidsmakers en professionals uit de praktijk. Leertraject Om de aanpak verder te verkennen en te kijken hoe deze in ons land kan worden ingevoerd, hebben het Trimbos-instituut en het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) in samenwerking met ICSRA (Icelandic Centre for Social Research and Analysis) een zogeheten ‘beleidsvormend leertraject’ opgezet. Samen met de gemeenten Amersfoort, Hardenberg, samenwerkingsverband Kempengemeenten (Bergeijk, Bladel, Eersel, Reusel-De Mierden), Súdwest-Fryslân, Texel en Urk wordt dit de komende 3 jaar uitgevoerd. De kick-off vond plaats tijdens een werkbezoek aan IJsland. Een delegatie van 27 afgevaardigden volgde workshops in Reykjavik, sprak met lokale experts en bezocht lokale initiatieven om een goed beeld te krijgen van de aanpak. De deelnemende gemeenten zijn nu aan zet om de factoren die middelengebruik verklaren in hun eigen gemeente in kaart brengen en op basis hiervan, samen met lokale partners ,het preventiebeleid (door) te ontwikkelen. Na twee jaar worden de factoren opnieuw in kaart gebracht en wordt het leertraject geëvalueerd. Het Trimbos-instituut en het NJi ondersteunen gemeenten bij het vertalen van de IJslandse aanpak naar hun gemeente. Meer weten? Er is veel interesse voor de IJslandse aanpak en de ervaringen die hiermee in ons land worden opgedaan. Om de kennis die gedurende het leertraject wordt opgedaan te delen, heeft het Trimbos-instituut een informatiepunt opgezet: IJsland@trimbos.nl. Onder redactie van: Gerda van Beek  ...

Lees Verder

Roken op recept?

Dit is het twintigste artikel in de reeks ‘over de grens’. Oftewel een vogelvlucht over hoe de farmaceutische zorg in het buitenland is geregeld. In deze editie IJsland.   Weinigen gaan er op bezoek en velen vliegen er overheen: IJsland. Als je ’s winters uit het vliegtuigraam kijkt, zie je een eiland dat lijkt op een oude witte deken met zwarte gaten erin. Wat vooral opvalt is de afwezigheid van bomen. Een bergachtig landschap: tafelbergen afgewisseld met actieve en slapende vulkanen, daartussendoor rivieren die slingerend een weg zoeken naar de oceaan. IJsland kwam de laatste jaren regelmatig in het nieuws en niet altijd op een positieve manier. Misschien willen ze hun image oppoetsen en de oude witte deken opschudden want het kostte mij weinig moeite om een aardige ziekenhuisapotheker te vinden die me heel vriendelijk en welwillend te woord stond. Elin Jacobsen (50) is ziekenhuisapotheker in Reykjavik, de hoofdstad van het land, waar ongeveer ruim 350.000 IJslanders wonen. Elin werkt voor de overheid in het National University Hospital of Iceland. Ze geeft leiding aan 50 medewerkers waarvan 15 apothekers. Elin over de ziektekostenverzekering zoals die in IJsland is geregeld: “De IJslandse overheid betaalt een groot gedeelte van medicijnen en patiënten betalen een vast bedrag afhankelijk van hun inkomen. Dure geavanceerde medicijnen voor HIV en cytotoxics, worden geheel door de overheid betaald. Antibiotica en slaappillen daarentegen betalen patiënten helemaal zelf.” ‘Almighty Krone’ In grote lijnen lijken de apotheken in Scandinavië in het algemeen en IJsland en Nederland in het bijzonder, op elkaar. Apotheken zijn relatief groot en er werken veel gediplomeerde medewerkers. IJsland telt ongeveer 250 apothekers maar volgens Elin zijn er veel apothekers werkzaam in de farmaceutische industrie. IJsland heeft twee grote ketens en een aantal kleinere individuele apothekers. Apothekers zijn vrij om een apotheek te beginnen maar ze moeten wel beschikken over een ‘Pharmacists M.Sc.’ (Master of Science red.) en ze moeten de regels nakomen die te maken hebben met GMP (Good Manufacturing Practices red.), een kwaliteitsborgingsysteem voor de farmaceutische industrie. Niet-apothekers mogen een apotheek bezitten maar de apotheker blijft eindverantwoordelijk en licentiehouder. De laatste jaren is de concurrentie sterk toegenomen en begint de praktijk op de Amerikaanse situatie te lijken met ketenvorming en apothekers in loondienst. Volgens Elin beïnvloedt de ‘Almighty Krone’ (IJslandse munteenheid. red.) het gedrag van apothekers meer en meer: “Op zichzelf is het niet erg dat veel apothekers in loondienst werken en dat er ketenvorming is want er zijn op deze manier veel banen gecreëerd. Van de andere kant zijn de ketens natuurlijk erg op winst gericht en dit gaat ten koste van de farmaceutische zorg. Apothekers zijn vooral doosjesschuivers geworden en er is...

Lees Verder