Goede farmaceutische zorg voor kwetsbare ouderen: “Veel meer dan optimaliseren polyfarmacie”
apr29

Goede farmaceutische zorg voor kwetsbare ouderen: “Veel meer dan optimaliseren polyfarmacie”

De farmaceutische zorg voor kwetsbare ouderen is voor de apotheker een uitdaging. Bij het afleveren van geneesmiddelen aan deze patiënten is meer informatie van belang dan in de gebruikelijke bronnen te vinden is. Zijn de middelen geregistreerd voor de bedoelde indicatie? Wat is de balans tussen effectiviteit en veiligheid bij kwetsbare ouderen? Is er een voorkeur voor een bepaald middel en wat is de optimale dosering? En moet de patiënt überhaupt dit middel gebruiken? Meer dan richtlijnen De afgelopen jaren zijn veel richtlijnen verschenen voor farmacotherapie. Deze richtlijnen worden soms dogmatisch gevolgd, terwijl deze lang niet altijd toe te passen zijn bij kwetsbare ouderen. Onderzoek wordt immers uitgevoerd bij gezonde vrijwilligers en vervolgens bij patiënten, maar meestal niet bij kwetsbare ouderen. Fred Korver “De apotheker moet richtlijnen kunnen afzetten tegen de kenmerken van deze specifieke groep patiënten”, stelt apotheker Fred Korver. Korver is openbaar apotheker in BENU-apotheek Meerzicht in Zoetermeer. Korver is ook kaderapotheker voor patiënten met de ziekte van Parkinson en sinds vier jaar lid van ParkinsonNet. Hij houdt zich intensief bezig met de zorg voor kwetsbare ouderen. “Neem bijvoorbeeld statines: om een effect te bewerkstelligen moet iemand minimaal drie jaar behandeld worden. Als een patiënt in een verpleeghuis wordt opgenomen, is de gemiddelde overleving slechts één jaar. Ga je deze patiënt dan nog een statine geven?”   Geert Lefeber Klinisch geriater en farmacoloog Geert Lefeber herkent de problematiek. “Met de komst van de vele richtlijnen in de afgelopen jaren is er een enorme toename van polyfarmacie, ook bij de oudere patiënt. Het lastige is dat richtlijnen alleen aanwijzingen geven voor een bepaalde aandoening en de geïndiceerde medicatie. Hoe je samen met de patiënt tot een juiste keuze komt, is niet in de richtlijnen opgenomen.” Hierbij is een rol voor de apotheker weggelegd, zeker als de nieuwe positie van medebehandelaar, vindt Lefeber. Incasseringsvermogen Bij de kwetsbare oudere is niet alleen de farmacokinetiek en -dynamiek veranderd, er spelen meer factoren een rol. “Het incasseringsvermogen van de kwetsbare ouderen is afgenomen”, heeft Korver gemerkt. “De balans waar een kwetsbare oudere in manoeuvreert kan ineens snel anders zijn. De apotheker moet ook rekening houden met de verminderde veerkracht van patiënten op hogere leeftijd. De ADL (algemene dagelijkse levensverrichtingen) spelen ook een grote rol bij de keuze van een geneesmiddel. Kan de patiënt bijvoorbeeld nog zelfstandig bewegen? Dan is het belangrijk het risico op vallen te minimaliseren.” Het behandelen van kwetsbare ouderen gaat dus veel verder dan het optimaliseren van polyfarmacie. Nascholen De nascholingscyclus Kwetsbare ouderen, die PAOFarmacie samen met het Expertisecentrum Pharmacotherapie bij OudeRen (Ephor) organiseert, geeft de apotheker de benodigde kennis en handvatten voor de farmaceutische begeleiding van deze patiëntengroep....

Lees Verder
Apothekers: doe mee met onderzoek samenwerking kwetsbare ouderen
jan07

Apothekers: doe mee met onderzoek samenwerking kwetsbare ouderen

In opdracht van het Ministerie van VWS is ARGO een onderzoek gestart naar samenwerking rond kwetsbare ouderen thuis. Het doel is om samenwerkingsverbanden letterlijk ‘in kaart’ te brengen: de resultaten worden gepresenteerd op een kaart van Nederland. Daarmee worden ervaringen van samenwerkingsverbanden rond kwetsbare ouderen voor iedereen toegankelijk. Voor dit onderzoek is ARGO op zoek naar apothekers die werken in een samenwerkingsverband voor kwetsbare ouderen.  Peter van Linschoten, directeur van ARGO: ‘In 2016 hebben we een landelijke inventarisatie gemaakt van samenwerkingsinitiatieven rond kwetsbare ouderen thuis. Er bleek in de praktijk ontzettend veel te gebeuren, maar er waren ook veel knelpunten. Daarom is het ‘Plan van Aanpak Zorg voor Kwetsbare Ouderen’ opgesteld, dat we momenteel uitvoeren met 13 koepelorganisaties in zorg en welzijn. Voor het Ministerie van VWS sluit dit Plan van Aanpak aan op het Programma Langer Thuis en toen was het een kleine stap om de verbinding leggen.’ Doe ook mee Het onderzoek vindt in januari 2019 plaats. Ter voorbereiding heeft ARGO alle contactpersonen van de inventarisatie uit 2016 opnieuw benaderd per mail. De KNMP is aangesloten bij dit deel uit van het ‘Plan van Aanpak Zorg voor Kwetsbare Ouderen’ en ‘Programma Langer Thuis’. De KNMP vindt het belangrijk om inzicht te krijgen in de deelname van apothekers in samenwerkingsvormen rondom kwetsbare ouderen zodat zij mogelijke beleidsstappen kan nemen. Geïnteresseerde apothekers kunnen zich aanmelden via a.w.de.groot@rug.nl o.v.v. ‘onderzoek samenwerking kwetsbare ouderen’. Deelnemers krijgen een enquête toegestuurd die zij tot en met 31 januari kunnen invullen. Over ARGO ARGO heeft een ondersteunende rol bij de uitvoering van het Plan van Aanpak Zorg voor Kwetsbare Ouderen. Twee medewerkers van ARGO begeleiden een werkgroep op het terrein van het geïntegreerde zorg- en dienstenaanbod. Ook vervult ARGO het voorzitterschap van een projectgroep waarin alle partijen zijn vertegenwoordigd. Bronnen: ARGO en KNMP Onder redactie van: Gerda van Beek  ...

Lees Verder
Voorkeur voor nortriptyline bij kwetsbare ouderen
jan16

Voorkeur voor nortriptyline bij kwetsbare ouderen

Bij het voorschrijven van een tricyclisch antidepressivum voor kwetsbare ouderen, verdient nortriptyline de voorkeur. Deze actieve metaboliet van amitriptyline heeft namelijk de minste anticholinergische en cardiologische bijwerkingen. Vooral ouderen zijn gevoelig voor deze bijwerkingen. In 2017 hebben apotheken in ons land aan 300.000 mensen minstens één keer een tricyclisch antidepressivum verstrekt. Bijna 40% van hen is 65 jaar of ouder. De NHG-Standaard Depressie adviseert om bij een medicamenteuze behandeling van een depressie te beginnen met een antidepressivum uit de groep serotonineheropname-remmers (SSRI) of uit de groep tricyclische antidepressiva (TCA). De effectiviteit van beide groepen is gelijkwaardig. SSRI’s hebben een lichte voorkeur, omdat zij een iets gunstiger bijwerkingenprofiel hebben. Als toch wordt gekozen voor een TCA, gaat bij kwetsbare ouderen de voorkeur uit naar nortriptyline boven andere TCA’s zoals amitriptyline en imipramine. Van de TCA’s heeft nortriptyline de minste anticholinergische en cardiologische bijwerkingen. Vooral ouderen zijn voor deze bijwerkingen gevoelig. TCA’s worden overigens niet alleen ingezet bij depressies, maar ook bij onder meer neuropatische pijnen. Amitirptyline op kop
 Van de 300.000 personen aan wie de apotheken in 2017 een TCA hebben verstrekt, gebruikt 70% amitriptyline, op verre afstand gevolgd door nortriptyline met 17%. Deze percentages zijn gemiddeld en gelden dus voor alle gebruikers, ongeacht de leeftijd. Situatie bij 65-plussers In de landelijke uitvraag voor de kwaliteitsindicatoren is in 2016 voor het eerst een indicator opgenomen voor de behandeling van 65-plussers met nortriptyline of amitriptyline. De overige TCA’s zijn buiten beschouwing gelaten. Per apotheek zijn alle gebruikers van 65 jaar of ouder geselecteerd met twee of meer verstrekkingen van nortriptyline of amitriptyline in 2016. Uit de uitkomsten blijkt dat in de gemiddelde openbare apotheek 20% van deze geselecteerden ouderen eind 2016 nortriptyline gebruikte en 80% amitriptyline. Tussen de apotheken zit nogal wat verschil. Bij de 10% hoogst scorende apotheken bedroeg het aandeel gebruikers van nortriptyline gemiddeld 36%. Bij de 10% laagst scorende apotheken was dat gemiddeld 9%. SFK heeft op basis van de reeds bekende cijfers over 2017 de gemiddelde score voor alle apotheken uitkomt op 23% nortriptyline-gebruikers en 77% amitriptyline. SFK verwacht voor 2018 ruimte voor verdere verbetering. Bron: Stichting Farmaceutische Kengetallen Onder redactie van: Gerda van Beek...

Lees Verder