Column: Super bug
nov27

Column: Super bug

Een cultuur veranderen is simpel: maak keus uit verschillende voedingsstoffen, stel de temperatuur in, controleer een aantal andere omstandigheden en volg nauwkeurig hoe de cultuur zich, vaak al na 24 of 48 uur, ontwikkeld heeft. Zo simpel kan het zijn. Althans als je een apotheker in opleiding bent en tijdens het practicum microbiologie net een bepaald micro-organisme op kweek hebt gezet. De kweek, de cultuur, verandert bijna terwijl je er naar kijkt. Hoeveel anders is dat als je na jaren studie al die opgedane kennis in de praktijk wilt brengen. Dan blijkt ineens dat een cultuur veranderen complexer is dan alles wat je tijdens de studie farmacie geleerd hebt. In plaats van de manipulatie van een beperkt aantal redelijk eenvoudig opgebouwde voedingsstoffen in een petrischaal blijkt de cultuur van de farmacie een complexe mix van: taal, symbolen, gedrag en normen en waarden die zo met elkaar interacteren dat het bijna onmogelijk lijkt deze te veranderen. En toch moet en wil de farmacie veranderen. De apotheker moet zich opnieuw uitvinden, om de patiënt en de samenleving te laten zien dat farmaceutische kennis bijdraagt aan veiligere zorg en meer kwaliteit van leven. Maar zo simpel als het beïnvloeden van een cultuur tijdens het practicum microbiologie, zo moeizaam is het veranderen van de farmaceutische cultuur. Micro-organismes veranderen als de omstandigheden veranderen, ze bewegen mee op het aanbod van voedingsstoffen en veranderingen in temperatuur. Nu ben ik er stellig van overtuigd dat we evolutionair iets verder zijn dan die micro-organismes en dat onze wil om te overleven niet slechts van buitenaf gestuurd wordt maar ook intrinsiek gedreven wordt.Is de wil om als apotheker uiteindelijk te overleven dan niet groot genoeg? De beroepsuitoefening is de afgelopen decennia slechts weinig veranderd. De arts stelt nog altijd de diagnose, schrijft voor en de apotheker levert plichtsgetrouw af. In dit ecosysteem beweegt de apotheker mee en probeert zich te ontdoen van beelden die door de jaren heen verweven werden met de professie. Maar nog altijd binnen de randen van dezelfde professionele en maatschappelijke petrischaal. Even terug naar het micro-organisme. Hoewel behoorlijk voorspelbaar en controleerbaar, ontstaat in deze microwereld soms een nieuwe cultuur. Een super bug, een bacterie die geheel onverwacht niet reageert op een antibioticum en zijn overlevingskansen vergroot door in zijn kern te veranderen. Een cultuurdrager van een nieuwe generatie. Waarbij de verandering diep in zijn DNA zit, waardoor onverwachte overlevingskansen zich kunnen ontwikkelen. Net als bij de bacteriecultuur op kweek, onttrekken, in onze eigen petrischaal, zich sommige factoren aan onze beïnvloeding. Wel hebben we invloed op hoe wij met deze externe factoren willen omgaan en hoe we ze kunnen gebruiken om te ontwikkelen en te groeien. We zullen in...

Lees Verder
Column: Vlinderslag
sep18

Column: Vlinderslag

Soms maakt iets kleins het verschil. Zo kan een, net iets later, vertrek van huis je in een lange file doen stranden, of de trein doen missen, waardoor een belangrijke afspraak niet doorgaat. Als dat een sollicitatiegesprek was, kan je carrièreverloop er heel anders uit gaan zien. Een andere baan kan er voor zorgen dat je andere mensen ontmoet. Die paar minuten verschil op die specifieke ochtend kunnen zomaar niet alleen een totaal andere zakelijke, maar ook sociale wending aan je leven geven. Een kleine variatie in beginvoorwaarden kan resulteren in zeer grote effecten, in de toekomst en/of op een andere plek. Dit fenomeen wordt het ‘vlindereffect’ genoemd: Een vlinder in Brazilië kan met zijn vleugels maanden later een Tornado in Texas veroorzaken (Edward Lorenz, 1961). Iedere stap die in een chaotische reeks voorvallen plaatsvindt, creëert niet een verwachte lineaire, maar een exponentiële afwijking in de reeks volgende gebeurtenissen. In het sterk gereguleerde zorgsysteem wordt iedere vlinderslag, met de daarop volgende creatieve chaos, in de opvolgende stappen weer keurig in het bekend lineaire pad teruggebracht en worden mogelijke, onverwachte, uitkomsten van die vlinderslag in de kiem gesmoord. De zorg, of het nu gaat om bijvoorbeeld medical devices of dienstverlening, kent vele ‘vlinderslagen’: disruptieve ideeën en initiatieven. Het aantal start-ups op het terrein van gezondheid en zorg is enorm. En toch voelt het gefladder nog steeds slechts als een tijdelijke rimpeling in de constante rivier waarop de zorg zijn diensten en expertise aanbiedt. Daar waar zaken in ons dagelijks leven steeds veranderen, digitaler en groter worden, of dit nu gebeurt door onverwachte, chaotische processen of van te voren lineair zo is gepland en uitgestippeld, daar worstelt de zorg nog steeds met de vraag of en hoe zij deze niet te stoppen (chaotische) veranderingen moet omarmen. Vanuit het oogpunt van veiligheid en kwetsbaarheid is de constante, gereguleerde en gecontroleerde ontwikkeling van zorgaanbod belangrijk. Maar stilstand is ook achteruitgang. Complexiteit van aandoeningen, zorgstelsels die onder druk staan, veranderende kennis en behoefte bij individuen vragen misschien juist in de zorg, om disruptieve veranderingen: onze gezondheid is een te waardevol bezit, om kansen en verbeteringen te laten liggen. De ‘digital health wereld’ is een wereld vol vlinders die, wanneer we de mogelijke chaos die kan ontstaan, durven toe te laten, grote effecten kunnen hebben op onze gezondheid en kwaliteit van leven. En of wij dit, als zorgaanbieders, nu wel of niet verstandig vinden, zeker is dat deze vlinders hun vleugels zullen gaan uitslaan en het verschil zullen gaan maken. Ergens, recentelijk of al iets langer geleden, heeft een vlinder zijn vleugels al uitgeslagen en is er een cascade van gebeurtenissen in gang gezet. Remmen...

Lees Verder
Kennis van zaken
jun20

Kennis van zaken

Specialisten, in een steeds complexer wordende wereld hebben we er steeds meer behoefte aan en gelukkig zijn ze bij onze dagelijkse activiteiten overal ruim voorhanden. Als er iets hapert in mijn auto ben ik blij dat er een specialist naar kijkt en mijn telefoon repareer ik niet zelf omdat ik de specialistische kennis ontbeer. Complexe materie vraagt om specifieke kennis, om juist dat ene onderliggende probleem te detecteren en op te lossen. Als mijn telefoon naar een bezoekje aan de specialist weer naar behoren functioneert ben ik blij met zijn specifieke kennis. Een specialist, kort en bondig omschreven: iemand die veel weet van weinig. Om veel van weinig te weten, moet hij smal en diep zijn opgeleid. Zijn kennis en kunde is slechts gericht op één specifiek aspect van het vakgebied. Dat de groeiende kennis over het complexe functioneren van het menselijk lichaam leidt tot steeds meer specialisaties in de zorg is bekend. Het is begrijpelijk en soms zelfs wenselijk dat er meer specialistische kennis beschikbaar is. Hierdoor kunnen specifieke problemen op een juiste manier, doeltreffend, worden opgelost. Maar als een specifieke zorgprofessional steeds meer van steeds minder weet hoe voorkomen we dan fragmentatie van en scheidingsmuren tussen de kennis en hoe zorgen we dat gefragmenteerde kennis weer samenkomt daar waar het nodig is: bij de patiënt? De specialist die mijn telefoon repareert kan dit slechts gefocust doen; op het functioneren van het apparaat. Dat door een beperkt aantal wetmatigheden wordt bepaald. Het al dan niet slagen van een interventie valt bijna van tevoren te bepalen. Dit is bij mensen toch net even anders. Hier bepaalt niet alleen de specifieke kennis van de specialist het slagen, maar meerdere factoren spelen een rol: eigen kennis van het individu, sociale en economische omstandigheden, de fysiek, andere aandoeningen en zelfs culturele factoren kunnen een rol spelen. En al deze factoren vragen hun eigen specifieke kennis én om integratie van die kennis. Omdat (bijna) niemand veel kan weten van veel ontstaat er dus bijna per definitie een manco bij de interventie. In het bedrijfsleven wordt het ‘niet veel kunnen weten van veel’ opgelost met behulp van technologie. Waarmee de specialist wel veel kan weten over veel en dit toegankelijk en toepasbaar kan maken voor derden. De implementatie van deze ‘verbindende’ technologie in de zorg verloopt moeizaam waarbij de privacy discussie voor extra stroperigheid zorgt. De patiënt, de ‘zelf specialist’ heeft steeds meer behoefte aan juist het samenbrengen van al de gefragmenteerde specialistische kennis van al die specialisten om hem heen, die samen toch meer weten van veel. In zijn zoektocht naar meer weten van veel zoekt hij zijn weg op het internet en...

Lees Verder
Column: Rode inkt
feb14

Column: Rode inkt

Tatoeages zijn hip en trendy; je hebt er al één, je overweegt het óf je vraagt je af waarom mensen dit in vredesnaam laten doen. Zo’n 1,5 miljoen mensen hebben één of meerdere tatoeages, meestal omdat ze het mooi of artistiek vinden, maar ook om medische redenen, bijvoorbeeld na een borstreconstructie. En waar inkt onderhuids wordt geïnjecteerd gaat het ook weleens fout, met name als er rode inkt wordt gebruikt. Het hartje van de stoere zeeman op zijn biceps wil dan weleens echt gaan kloppen. De dermatologie afdeling van het VUmc wordt geregeld bezocht door mensen die problemen ondervinden met hun tatoeage. En vraag leidt tot aanbod: de tattoopoli werd geopend! Vraag en aanbod, marktwerking in de zorg. De tattoopoli van het VUmc is hier zeker een voorbeeld van. Keuzes die mensen zelf maken hebben consequenties voor hun lichaam en gezondheid, maar scheppen ook de noodzaak voor de zorgaanbieders hierop te anticiperen. Dit ontwikkelt niet alleen hun professie verder, maar schept ook de verplichting voor de zorgprofessional om voorbij de grenzen van zijn eigen domein te kijken om tijdig te kunnen anticiperen. En dan niet eens specifiek naar het domein van een andere professional of andere branche, al kan ook dat bijdragen aan een ruimere en frissere blik op het eigen vakgebied, maar vooral naar het domein van de patiënt of beter nog van het individu. Mensen worden zich meer en meer bewust van hun eigen gezondheid en de keuzes hoe met hun lichaam en leven om te gaan. Veel van die keuzes, zoals meer sporten en gevarieerd eten, zorgen er ook voor dat we gezonder worden en misschien ook wel wat gelukkiger. Maar het met rode inkt getatoeëerde ‘forever my love’ kan zowel het geluk bezegelen als voor gezondheidsproblemen zorgen. En dan komt de vraag: “is er een dokter in de zaal?”. De behoefte van het individu kennen is dan één, maar er op de juiste manier op acteren is twee. En bij twee gaat het nogal eens fout, want hoe makkelijk passen we ons reguliere dagelijkse zorgaanbod aan, aan de wensen van de moderne burger. Zijn we ons voldoende bewust van de hulpvraag over bijvoorbeeld het juist toepassen van een gezondheidsapp, hebben we voldoende kennis in huis om een sporter te adviseren hoe hij zijn diabetes moet combineren met voeding en supplementen. Rode inkt is duidelijk zichtbaar, de veranderende behoeften niet altijd. Openstaan voor wat zowel voor het individu als de samenleving verandert vraagt daarom een pro-actief waarnemen en analyseren om te weten welke zorg- en gezondheidsvragen nu al aanwezig zijn, mogelijk zullen worden en welk zorgaanbod daarbij past en zal gaan passen. Als zorgprofessional is het...

Lees Verder
Column: Professor Google
sep15

Column: Professor Google

Even ‘googlen’ is ingeburgerd en kennis is letterlijk met één muisklik voor iedereen beschikbaar. Kennisdomeinen worden gedemocratiseerd en nieuw rollen ontstaan. Iets weten over ‘taakherschikking in de zorg’? Even googlen geeft in een fractie van een seconde meer dan 19.900 hits. Geen zorgdiscipline die er niet mee te maken heeft. Zorg moet, door deze makkelijke beschikbare kennis, beter toegankelijk worden zodat hoog opgeleide expertise daar kan worden ingezet waar deze noodzakelijk is en routinematige handelingen door assistentes kunnen worden uitgevoerd. In de zorg zijn vele wijze mannen en vrouwen druk doende met nadenken over hoe deze taakverdeling het beste gerealiseerd kan worden, professionals discussiëren vol passie over wie, wat, wanneer en hoe en rapporten stapelen zich ondertussen torenhoog op. En terwijl in de zorgpraktijk druk naar oplossingen wordt gezocht, vindt daarbuiten een geheel eigen proces van taakherschikking plaats. Niet alleen de patiënt neemt eigen initiatieven, maakt keuzes en ontwikkelt al doende een eigen, nieuwe rol binnen de gezondheidszorg, maar ook het bedrijfsleven ziet daar een gouden toekomst gloren. En dat brengt me terug bij Google of eigenlijk bij Google moeder Alphabet waar al langer bekend is dat zorg big business is. Zorg staat al jaren hoog op de search lijsten en Alphabet gaat een stapje verder: taakherschikking 3.0 Samen met GSK heeft zij Galvani Bioelectronics opgericht. Doel is ziekten te bestrijden door middel van implanteerbare apparaten die via elektrische signalen in het lichaam zenuwsignalen kunnen wijzigen en ontwikkelen. Op deze manier kunnen aandoeningen zoals artritis, diabetes en astma worden aangepakt. En dit is maar één voorbeeld van bedrijven die innovatie aanjagen in de zorg. Deze en andere ontwikkelingen vragen om nieuwe invullingen van de rol van de zorgverlener: geen taakherschikking tussen personen, maar één binnen de expertise van de professional. En tussen al mijn zoekresultaten op Google vond ik daarover nu juist heel weinig informatie. Is het monopolie op het aanbieden van professionaliteit zo diep geworteld in de zorgwereld dat, als nagedacht wordt over herschikking van taken, dit alleen vanuit een medische invalshoek vorm gegeven kan worden? De snel op ons afkomende innovaties, geïnitieerd door bedrijven die hun oorsprong buiten de zorg hebben, dwingt ons om bij het herdefiniëren van de rollen naar ‘buiten’ te kijken. Is de zorg klaar om te anticiperen op dit zorgaanbod uit het bedrijfsleven, deze nieuwe vormen van behandelen, gezond worden en gezond blijven? Gaat taakherschikking niet ook over de zorgprofessional die techneut wordt én om de techneut die arts of apotheker wordt? Ik hoop bij een volgende zoektocht op Google op deze vragen ook antwoorden te vinden. Dokter Google bouwt ondertussen gestaag aan zijn carrière tot Professor Google.   Maayke Fluitman is apotheker...

Lees Verder
Column: Undercover Prof
jun16

Column: Undercover Prof

Even iemand anders zijn, kinderen vinden het fantastisch tijdens het spelen, en ‘onder de rivieren’ is carnaval de perfecte uitlaatklep voor volwassenen. In een andere rol bekijk je de wereld anders en reageert de wereld anders op jou. In het programma Undercover Boss, verruilt een directielid van een grote firma zijn maatpak voor een overall en gaat onherkenbaar werken in zijn eigen organisatie. Hij stelt de medewerkers allerlei vragen. Door de openheid waarmee collega’s praten over hun werk krijgt hij zeer veel inzicht over zijn eigen beleid en de ideeën die leven over hoe het beter kan. Een hele simpele manier om te ervaren wat er werkelijk reilt en zeilt binnen het eigen bedrijf. Zonder duur adviesbureau, zonder dikke rapporten en zonder wetenschappelijke onderbouwing. Maar wel heel dicht bij de waarheid en, binnen de opzet van het programma, vaak met het resultaat dat de noodzakelijke veranderingen – om de dienstverlening en de betrokkenheid van de medewerkers te vergroten – worden doorgevoerd. Professor Jany Rademarkers stelt in haar oratie: ‘de aandacht voor zelfmanagement en eigen regie is doorgeschoten in het gezondheidsbeleid’. Met deze oratie aanvaart zij de leerstoel Gezondheidsvaardigheden en patiëntparticipatie aan de faculteit Health, Medicine and Life Sciences van Maastricht University.  Een leerstoel volledig gericht op de verwachtingen en vaardigheden van de patiënt en (hopelijk ook) van de zorgverlener. Er dienen, volgens Rademakers, handvatten ontwikkeld te worden, beleid moet worden aangepast, we moeten de patiënt nog beter gaan begrijpen en daarmee beter inspringen op diens individuele behoeften. Maar kan het niet veel sneller en veel eenvoudiger? Iedere zorgverlener die gedurende zijn leven zelf patiënt wordt, weet al heel erg goed hoe het beter kan. Maar omdat, gelukkig, het merendeel van de zorgverleners deze omgekeerde rol niet zelf ervaren is het format van Undercover Boss misschien wel de oplossing om het gat tussen het management en de werkvloer, tussen de patiënt en de zorgverlener te verkleinen. En ja, ook ik heb als openbaar apotheker voor in de apotheek gezeten om te ‘ervaren’ hoe de patiënt zich bejegend voelt. Maar ik was niet undercover, niet voor mijn patiënten en niet voor mijn team. Ik zag de wereld dus zoals de wereld mij zag, als de verantwoordelijk openbaar apotheker. Met al het sociaal wenselijk gedrag wat daar bij hoort. Willen we er echt achterkomen wat de patiënt ervaart en wenst dan zullen we misschien alle beleidsadviezen, alle cliëntraden, alle klantonderzoeken maar even moeten laten voor wat ze zijn en zelf undercover gaan in ons eigen stelsel. En net zoals het management in Undercover Boss, alle vragen durven stellen en alle antwoorden accepteren om op basis daarvan het beleid echt af te stemmen...

Lees Verder
Maayke Fluitman: Out of control
dec18

Maayke Fluitman: Out of control

Een uitdaging in de ochtend, kinderen die naar school moeten: opstaan, douchen, aankleden, ontbijten, broodtrommels, tien-uurtjes, gymkleding, toetsen, huiswerk én een ketting die er weer afligt, dat moet allemaal afgetikt zijn voor de deadline van half 9. Als mijn tienjarige dochter, aanbiedt te helpen met het klaarmaken van het fruit is dat om meerdere redenen zeer welkom. Zij leert verantwoordelijkheid nemen voor haar eigen zaken en mij scheelt het simpelweg tijd. Appels schillen en in partjes delen is geen ingewikkelde klus, tot ze mijn vlijmscherpe vleesmes uit de keukenla pakt…. Toch maar ingrijpen voordat er bloed vloeit… ik blijf als ouder natuurlijk wel verantwoordelijk voor haar veiligheid. Verantwoordelijk zijn en verantwoordelijkheid nemen leren we bij het ouder worden, als kind vertrouwde je volledig op de verantwoordelijkheid van de ouders, maar naarmate je volwassener wordt neem je stap voor stap deze verantwoordelijkheid over en word je verantwoordelijk voor het eigen handelen. Begin november was ik in uitgenodigd bij de 17th Annual Self Care Conference van het Self Care Forum in Londen. Het Self Care Forum is opgericht in de UK om self care verder te ontwikkelen en een belangrijk onderdeel te laten worden van ieders dagelijks leven: gezond zijn, gezond worden en gezond blijven. Zo makkelijk als ‘self care, zelfzorg’ uitspreekt, zo moeilijk en complex is het om een eensluidende definitie te geven en de toepassing ervan te omschrijven. Want waar begint die eigen verantwoordelijkheid voor gezond leven, met of zonder chronische aandoening en, nog complexer, waar houdt hij op? Wat moeten wij professionals doen als een patiënt ervoor kiest ons advies niet op te volgen, maar op eigen wijze voor zichzelf zorgt? Betrokkenheid van de patiënt bij zijn gezondheid, zijn eigen behandeling, patient empowerment, wordt vanuit alle kanten gestimuleerd. Maar tijdens de conferentie in Londen werd mij wederom duidelijk dat we de grenzen van verantwoordelijkheid, de afspraken over wie wanneer handelt nog helemaal niet helder hebben en dat we nog een lange weg te gaan hebben.Wij zijn opgeleid om onze kennis en expertise toe te passen in het belang van de patiënt, ons gehele wezen valt en staat met het nemen van de verantwoordelijkheid voor het welzijn en de veiligheid van het individu, van de patiënt. Door de discussie over zelfzorg steeds bewuster te gaan voeren wordt duidelijk dat er grenzen zijn aan het toepassen van onze wetenschappelijke kennis en het nemen van professionele verantwoordelijkheid. De verantwoordelijkheid tussen mij en mijn dochter is al aan het verschuiven, dat vlijmscherpe vleesmes zal ze op den duur echt goed weten te gebruiken. Ik zal moeten accepteren dat ik de controle die ik heb over haar veiligheid meer en meer moet loslaten....

Lees Verder

Column Maayke Fluitman: Don’t try this at home…

Experimenten met ontploffende chemicaliën, motorrijders die over brandende auto’s heen springen, we zien het vaak op tv. Hoewel gezond verstand ons meestal helpt om te realiseren dat we dit echt niet zelf moeten uitproberen volgt toch vaak nog de waarschuwing: Don’t try this at home. De lijst met mogelijke letsels, soms zelfs dodelijk, is eindeloos. Gelukkig houden de meesten van ons zich dan ook aan dit gegeven advies en genieten we van de stunten die anderen uitvoeren. Beter is het om je bezig te houden een veiligere activiteit als bijvoorbeeld tennis, voetbal, golf. Sporten: een gezonde, geaccepteerde bezigheid. Als je helemaal niets aan sport doet ben je zelfs ‘ongezond’ bezig. Althans, dat dacht ik. Tot mijn verbazing heeft Consument en Veiligheid, op verzoek van het ministerie van VWS, becijfert dat sportblessure jaarlijks bijna 600 miljoen kost en 1,7 miljoen verzuimde werkdagen. En dat is nog niet alles, Consument en Veiligheid waarschuwt zelfs dat het aantal blessures alleen nog maar zal gaan toenemen. Nog even en na iedere voetbalwedstrijd volgt de waarschuwing: Don’t try this at home. Waarschijnlijk zal het zo ver wel niet komen maar er wordt wel nagedacht over hoe al die blessures voorkomen moeten worden. Daar zal zeker een goed advies over opgesteld worden. Adviseren daar zijn we in de zorg heel goed in. Advies geven is één van onze kerntaken, ondersteund door onderzoek, dus goed onderbouwd en daarom moet het opgevolgd worden. Wij weten wat goed voor u is! Maar, slaan we niet door met al onze opgestelde en afvinkbare adviezen? Moeten we als professionals niet meer op zoek naar de dialoog met de zorgvrager? Moeten we, juist omdat we professionals zijn, het geldende advies soms niet laten voor wat het is en op basis van individuele behoeften en omstandigheden ook advies kunnen geven dat niet gestandaardiseerd is maar wel de juiste oplossing voor die persoon is? We kunnen ons wel helemaal suf rekenen op sportblessures, specialistische begeleiding, de impact van zorgaanbieders op de kwaliteit van leven en ga zo maar door. Maar hoe meer onderzoeken en resultaten, hoe langer de afvinklijstjes en hoe onwerkelijker en tegenstrijdiger de adviezen worden. Steeds vaker realiseer ik me dat de combinatie van expertise, gezond verstand en daadwerkelijke, echte dialoog met de patiënt leidt tot verbetering van zorgaanbod en meer innovatieve ontwikkelingen. Als we van tevoren hadden doorgerekend wat de werkelijke, maandelijkse kosten van mobiele telefonie echt zouden zijn en zou het advies van de overheid geweest zijn: ‘investeer hier nooit in’. Op basis van dat advies zouden we nog allemaal vast zitten aan de vaste lijn. En toch: iedereen heeft een mobiele telefoon, niemand zou meer zonder kunnen. Wij...

Lees Verder
Column Maayke Fluitman: De emotiegeleide hond
mrt19

Column Maayke Fluitman: De emotiegeleide hond

Terwijl mijn hovawart in alle rust aan mijn voeten ligt te slapen lees ik op mijn Galaxy Note dat onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift Current Biology melden dat honden, alleen afgaande op de bovenste helft van het gezicht – dus zonder zoiets als in woede ontblote tanden te kunnen zien – in staat zijn, in subtiele gelaatsmimiek, menselijke emoties te herkennen. Zorg gaat altijd vergezelt van emoties: blijdschap als een therapie aanslaat, angst als een nieuwe diagnose is gesteld. Iedere zorgverlener is zich hier dagelijks van bewust. Wie vraagt niet meerdere keren per dag “Hoe gaat het met u?” “Hoe voelt u zich vandaag?” Zorgverleners geven met een zekere trots aan hun patiënten te kennen en te weten wat er in hun omgaat. Het is hun professionaliteit, de patiënt begrijpen is onderdeel, is core business, van hun praktijk. Maar nu de praktijk van alledag in een notendop: de dokter legt tijdens het gesprek de diagnose meteen even vast in het systeem, al typend worden de vervolgvragen gesteld. De apotheker typt, terwijl hij met een half oog zijn vingers op het toetsenbord volgt, het recept in en voert meteen de medicatiebewaking uit, de ogen contentieus gericht op het scherm, een typefout kan immers grote gevolgen hebben. En op de achtergrond hoor hij nog net: “Ja, het gaat wel weer beter met me”. Hoeveel tijd is er in de zorg nog over om de persoon tegenover je echt even rustig aan te kijken, om ook de emotie van zijn gezicht te lezen? Een gezicht zegt meer dan duizend woorden. Spontane expressies van blijdschap of verdriet zijn, omdat ze moeilijk te onderdrukken zijn, een directe afspiegeling van onze emoties. Boordevol informatie bieden zij waardevolle kennis voor een persoonlijke benadering. Gezichten communiceren zonder woorden, ook de patiënt leest de blik van de zorgverlener. Aan de balie of in de spreekkamer kijkt ook hij naar de zorgverlener en wil lezen welke boodschap diens spontane gelaatsuitdrukkingen hem overbrengt. Welke emotie toont de zorgverlener, welke boodschap brengt hij over als hij alleen maar bezig is te voldoen aan de eis om goede zorgverlening transparant, meetbaar en efficiënt te maken? Herkent de patiënt hierin begrip, medeleven, rust? Of ziet de hij alleen nog maar de weerkaatsing van het blauwe licht van het beeldscherm? Tijd is in de zorg een schaars goed geworden en het zal ook nog wel even duren voordat dit weer in voldoende mate voorhanden zal zijn. Daarom stel ik voor, terwijl we wachten op meer tijd, dat de golden retriever onderdeel wordt van het apotheekteam. De ideale oplossing als hulp bij het lezen van de emoties van de patiënt. Een waardevolle en tevens gezellige...

Lees Verder
Column Maayke Fluitman: Maak oma niets wijs…
dec17

Column Maayke Fluitman: Maak oma niets wijs…

“Probeer oma niets te vertellen, want oude mensen blijven toch koppig aan hun overtuiging vasthouden. Dit is het heersende beeld van ouderen, maar de Amerikaanse onderzoekster Penny Visser en haar collega laten zien dat mensen van middelbare leeftijd eigenlijk veel koppiger zijn dan bejaarden” (Psychology Today, juli/augustus 1999)*   Oma en de apotheker, wat hebben zij gemeen? Beiden worden gehinderd door een negatieve beeldvorming  die maar moeilijk te veranderen is. Getuige ook het artikel “Wennen aan de nieuwe werkelijkheid” in de november-editie van FarmaMagazine. Niet alleen in dit artikel, in veel – zeg maar gerust in zeer veel – opiniërende artikelen in de media wordt de openbaar apotheker vaak nog beschreven als een, eigenlijk overbodige, distributeur van geneesmiddelen. Dit eenzijdige beeld kan de beroepsgroep maar niet van zich afschudden. Ondanks, al dan niet wetenschappelijk, bewijs blijft dit beeld op het netvlies van velen gebrand. Een verwijzing naar een 15 jaar oud  onderzoek stemt u in deze waarschijnlijk niet erg positief, want ook ouderen worden nog steeds gezien als minder flexibel dan de generaties die hen volgen… Hoe komt het toch dat wij mensen zo hardnekkig vasthouden aan eens gevormde vooroordelen? En waarom is het zo ontzettend moeilijk om deze opvattingen te veranderen? Ik realiseer me dat ik onmogelijk een antwoord hierop kan geven in deze column, al was het maar vanwege het maximaal aantal woorden. Maar misschien moeten we ook het beeld niet veranderen maar de aanvliegroute verleggen. Want inderdaad bol.com heeft aangetoond dat de vertrouwde boekwinkel moest hervormen om te overleven. Maar wat bol.com niet heeft aangetoond is dat de schrijver overbodig is geworden. De schrijver is immers de creator van het door bol.com ingepakte en verstuurde pakketje. De schrijver wordt al eeuwen op een voetstuk geplaatst vanwege zijn bijdrage aan onze samenleving. Typemachine, computer en online shoppen hebben daarin geen verandering gebracht. Een schrijver is een professional met een talent dat hij deelt met anderen. Moet de apotheker niet eerder vergeleken worden met de schrijver dan met de boekwinkel? Immers zijn unieke, specifieke kennis is de meerwaarde die aan het doosje wordt toegevoegd om tot het gewenste resultaat van de medicamenteuze therapie te komen. Het is zijn universitaire expertise en ervaring die medicijngebruik optimaliseert en veilig maakt. Daarmee draagt de apotheker bij aan een gezondere samenleving. Laat experts maar discussiëren over de slimste transportoplossing, zolang maar duidelijk blijft dat het pakketje dat moet worden verplaatst van A naar B, ook de specifieke bijdrage van de apotheker bevat om tot een juist eindproduct te komen. Van bol.com verwacht ik ook geen boek, vandaag besteld morgen in huis, met lege bladzijdes. De uitkomst van het onderzoek van P. Visser...

Lees Verder
Pagina 1 van 212