Sneller en beter medicijnen testen via ‘organ-on-a-chip’
sep19

Sneller en beter medicijnen testen via ‘organ-on-a-chip’

Het is lastig te voorspellen welke effecten een nieuw geneesmiddel heeft op het menselijk lichaam. Medicijnen worden vrij generiek ontwikkeld en geproduceerd, waarbij het voor de ene patiënt blijkt te werken en voor de andere niet. Beter zou het zijn als patiënten gepersonaliseerde medicijnen kunnen krijgen, toegespitst op hun specifieke, genetisch profiel. Verschillende bedrijven in binnen- en buitenland zijn bezig om deze oplossing daadwerkelijk te realiseren. Geneesmiddelenonderzoek blijft nog steeds veel budget vergen van farmabedrijven en onderzoeksinstituten. Nieuwe trends als lab-on-a-chip zijn echter veelbelovend. Onderzoekers van BIOS, de lab-on-a-chip vakgroep van onderzoeksinstituut MESA+ (Universiteit Twente), werken hard aan nieuwe toepassingen. Dat heeft al geleid tot een vruchtbaarheidstest voor mannen en een chip waarmee manisch depressieve mensen hun eigen medicijngebruik kunnen controleren. Er wordt ook gewerkt aan een nanopil die kanker in de dikke darm kan ontdekken. Albert van den Berg, hoogleraar sensorsystemen voor biomedische en milieutoepassingen aan de Universiteit Twente, is een pionier op het gebied van lab-on-a-chip en micro-fluïdica. Hij kreeg in 2009 een Spinozapremie voor zijn onderzoekswerk. Gevraagd naar de ontwikkelingen in zijn vakgebied zei hij eerder dit jaar in een gesprek met de Delftse Studievereniging Nanobiology Hooke: “We zijn erg druk met organs-on-a-chip waar we nog een aantal jaar mee vooruit kunnen. Daarnaast zouden we veel bio-inspired projecten kunnen doen door bijvoorbeeld flagellen te onderzoeken (lange eiwitdraden en ook antigenen) en de technologie hiervan te gebruiken voor andere toepassingen. Tenslotte denk ik aan versnelde evolutie: gene-editing, een technologie die ongelooflijke beloftes voor synthetische biologie inhoudt.” Het Nederlandse biotechbedrijf Mimetas is al een paar stappen verder. Het bedrijf combineert de vakgebieden micro-fluïdica en 3D-celkweek. Hun organ-on-a-chip modellen blijken veel betere voorspellers dan diermodellen of standaard 2D-modellen. “Cellen op een tweedimensionaal kweekplaatje zijn geen natuurgetrouwe nabootsing van menselijke weefsels en de effecten van medicijnen op dieren zijn niet hetzelfde als op mensen”, vertelt Jos Joore, samen met Paul Vulto mede-directeur van Mimetas. “Met onze technologie voegen we extra functionaliteit toe aan het klassieke celkweken en brengen we cellen in een omgeving waarin ze normaal ook thuishoren en weefsels vormen, organen of specifieke functies van organen. Ons doel is om op die manier celmodellen te maken die lijken op het weefsel dat ook in het menselijk lichaam zit.” Organ-on-a-chip De door Mimetas ontwikkelde technologie moet het gebruik van proefdieren in de toekomst goeddeels overbodig maken, is tijds- en kostenbesparend en maakt ‘personalized medicine’ mogelijk, toegespitst op de individuele patiënt. De technologie is ontwikkeld met hulp van onder andere de WBSO-regeling, die door RVO.nl wordt uitgevoerd. Joore: ”Wij zijn in staat kleine 3D-stukjes menselijk weefsel te maken en functies van organen na te bootsen in een OrganoPlate, een geavanceerde 3D-kweekplaat,...

Lees Verder