Houdbaarheidsdatum op zelfzorgmiddelen
okt15

Houdbaarheidsdatum op zelfzorgmiddelen

Op de verpakking van zelfzorgmedicijnen staat tegenwoordig meestal de houdbaarheidsdatum vermeld. Slechts in 8 procent van de gevallen ontbreekt bij medicatie zonder recept een aanwijzing hoelang het aangebroken medicijn kan worden gebruikt. Nog maar een paar jaar geleden was de situatie totaal anders. In 2015 werd naar schatting slechts bij 10% van de zelfzorgmedicijnen met een hersluitbare verpakking, zoals flesjes hoestdrank, deze belangrijke informatie vermeld. En was het dus bij 90% van zelfzorgmiddelen totaal niet duidelijk hoe lang deze na opening nog te gebruiken waren. Oproep CBG Fabrikanten van zelfzorgmedicijnen hebben massaal gehoor gegeven aan de oproep van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) om de houdbaarheid na openen op de verpakking te vermelden. Aanleiding  voor de oproep van het CBG was een eerder onderzoek van de Consumentenbond. Hieruit bleek dat het voor consumenten onduidelijk was tot wanneer ze een geopend zelfzorgmiddel konden gebruiken. “Het CBG is met hulp van de apothekers, artsen en patiëntenorganisaties en dankzij de inspanningen van de fabrikanten tot dit mooie resultaat gekomen. Het geeft consumenten duidelijkheid tot wanneer ze een medicijn verantwoord kunnen gebruiken. En uiteindelijk draagt dit bij aan goed en veilig medicijngebruik”, aldus CBG-voorzitter prof. dr. Ton de Boer. Vermelding niet altijd verplicht Volgens de Europese wetgeving is het niet altijd verplicht om de houdbaarheid na openen op de verpakking en bijsluiter te vermelden. Om te zorgen dat medicijnen goed worden gebruikt, vindt het CBG het belangrijk dat dit wel gebeurt. Daarom heeft het CBG de fabrikanten dan ook gevraagd om bij hersluitbare zelfzorgmedicijnen de houdbaarheid na opening altijd op de verpakking en in de bijsluiter te zetten. Voorraad opmaken Overigens: niet alle zelfzorgmiddelen in de winkels hebben de houdbaarheid na openen al op de verpakking staan. Eerst wordt de voorraad opgemaakt. Bron: CBG Onder redactie van: Gerda van Beek  ...

Lees Verder
Inzicht nodig van bijwerkingen medicijnen bij ouderen
aug27

Inzicht nodig van bijwerkingen medicijnen bij ouderen

Ouderen zijn grootgebruikers van geneesmiddelen. Ruim een miljoen mensen van 65 jaar en ouder gebruikt vijf of meer medicijnen. Polyfarmacie is dus troef bij de meeste ouderen. Polyfarmacie in combinatie met een hogere leeftijd, leidt mogelijk tot andere bijwerkingen van geneesmiddelen dan bij jongere mensen. Er komen echter maar weinig meldingen binnen over bijwerkingen vanuit ouderen over medicijngebruik. Het RIVM en Bijwerkingencentrum Lareb hebben een methode ontwikkeld om bijwerkingen bij ouderen in het verpleeghuis systematisch in kaart te brengen. Specialisten in ouderengeneeskunde vinden het belangrijk dat kennis wordt verzameld over bijwerkingen van medicijnen bij ouderen. Deze kennis kan worden gebruikt om deze kwetsbare groep mensen optimaal te behandelen, en daarmee de kwaliteit van hun leven te verbeteren. Bij het Bijwerkingencentrum Lareb worden echter maar weinig bijwerkingen door het gebruik van medicijnen bij ouderen gemeld. Hierdoor blijft de kennis over bijwerkingen bij ouderen beperkt. Dit blijkt uit onderzoek van het RIVM en het Bijwerkingencentrum Lareb. Onderzoek bij jonge, gezonde volwassenen Ruim een miljoen mensen van 65 jaar of ouder gebruikt vijf of meer medicijnen. Als mensen ouder worden, treden allerlei veranderingen op in het lichaam die invloed kunnen hebben op de werking en bijwerkingen van medicijnen. Voordat medicijnen op de markt mogen worden gebracht, worden ze uitgebreid onderzocht op werking en bijwerkingen. Dit wordt echter vaak onderzocht bij relatief jonge en gezonde volwassenen, en in veel mindere mate met oudere personen. Meldingen stimuleren Na de markttoelating worden bijwerkingen maar in zeer beperkte mate gemeld door (of voor) ouderen. Het aantal verpleeghuizen en specialisten in ouderengeneeskunde dat meedeed aan de ontwikkelde methode van RIVM en Lareb was helaas te laag om een uitspraak te kunnen doen over de haalbaarheid. Wel werd duidelijk dat het melden van bijwerkingen bij verpleeghuisbewoners moet worden gestimuleerd. Dat kan bijvoorbeeld door het bewustzijn hierover te vergroten en het melden beter in te passen in het werkproces van de zorgverleners in verpleeghuizen. Aanpassen voorschrijfbeleid Dat geldt natuurlijk evenzeer voor thuiswonende ouderen. Dat aantal neemt zeer sterk toe en ook vanuit deze groep komen weinig meldingen van bijwerkingen binnen. Zijn die er niet, zijn de ouderen niet mondig genoeg om de problemen te melden of weten ze gewoonweg niet dat ze kunnen melden en waar dat mogelijk is? Dan zal daar verandering in moeten komen. Want zolang niet duidelijk is om welke bijwerkingen het gaat en wat de gevolgen daarvan zijn, is het niet goed mogelijk om voorschrijfbeleid aan te passen en aanbevelingen voor zorgverlener en patiënt te formuleren. Zie het rapport Melden bijwerkingen geneesmiddelen bij ouderen in verpleeghuizen Mogelijkheden en beperkingen Tekst: Gerda van Beek Bron: Lareb  ...

Lees Verder
Geneeskundestudenten hebben onvoldoende kennis van geneesmiddelen
mrt14

Geneeskundestudenten hebben onvoldoende kennis van geneesmiddelen

Vrijwel elke arts schrijft dagelijks geneesmiddelen voor. Maar veel bijna afgestudeerde artsen in Europa zijn niet goed in staat om geneesmiddelen effectief en veilig voor te schrijven. Ze hebben onvoldoende kennis over veel voorgeschreven medicatie. Ze maken zelfs regelmatig fouten in geneesmiddelrecepten voor bekende ziektebeelden. Dat blijkt uit onderzoek van klinisch farmacoloog David Brinkman. Hij heeft de kennis en vaardigheden van geneeskundestudenten in Europa over het voorschrijven van geneesmiddelen onderzocht en is daarop recent gepromoveerd. “Geneeskundeopleidingen in Europa moeten hun curriculum verbeteren zodat beginnende artsen deskundiger zijn in het voorschrijven van geneesmiddelen”, raadt hij aan. “Het blijkt dat een behoorlijk deel van de bijna afgestudeerde artsen in Europa momenteel niet goed in staat is om effectief en veilig geneesmiddelen voor te schrijven. Zo hadden de studenten onvoldoende kennis over veel voorgeschreven medicatie. Ook maakten zij regelmatig fouten in geneesmiddelrecepten voor bekende ziektebeelden, zoals longontsteking en hoge bloeddruk”. Onvoldoende aandacht voor farmacotherapie Eén van de belangrijkste oorzaken voor het gebrek aan deskundigheid ligt bij de opleiding. Vaak is er onvoldoende aandacht voor klinische farmacologie en farmacotherapie. Brinkman: “Het onderwijs is bij de meeste opleidingen in Europa nog erg traditioneel. Kennis wordt alleen verkregen uit hoorcolleges en zelfstudie uit boeken. Studenten die meer praktijkgericht onderwijs volgden, hadden betere kennis en vaardigheden dan studenten die traditioneel onderwijs volgden.” In Nederland krijgen geneeskundestudenten overigens wel praktijkgericht onderwijs. Verplicht voorschrijfexamen Brinkman doet meerdere aanbevelingen om het onderwijs in Europa te moderniseren. Zo kunnen pas afgestudeerden bekwamer worden in het voorschrijven van geneesmiddelen. Brinkman: “Studenten moeten meer in de praktijk worden getraind. Dit kan met simulatie of echte patiënten onder begeleiding van ervaren artsen.” Daarnaast vindt hij dat er een verplicht voorschrijfexamen moet komen voor alle Europese landen. “Geneeskundestudenten in Europa moeten dit examen halen voordat zij hun voorschrijfbevoegdheid krijgen. Daarmee wordt ingezet op verbetering van de kwaliteit en veiligheid van de patiëntenzorg.” Bron: VUmc Onder redactie van: Gerda van Beek  ...

Lees Verder
Actie tegen handel in illegale medicijnen
sep28

Actie tegen handel in illegale medicijnen

Via internet worden veel illegale medicijnen uit het buitenland besteld. Zorgelijk, want het is niet duidelijk welke stoffen er in die medicijnen zitten. Veel medicijnen die online worden aangeboden zijn nep en kunnen de gezondheid zelfs in gevaar brengen. Jaarlijks is er een grootscheepse internationale actie tegen handel in illegale medicijnen: de operatie Pangea. De operatie Pangea wordt gecoördineerd door Interpol. Dit jaar deden er 123 landen aan mee. Doel is om zoveel mogelijk potentieel gevaarlijke geneesmiddelen van de illegale markt te halen. Wereldwijd zijn er tijdens deze actie ruim 25 miljoen (!) medicijnen in beslag genomen. De geschatte waarde daarvan is zo’n 43 miljoen euro. Onderzoek in Nederland
 De Nederlandse douane heeft 10.000 zendingen gecontroleerd en nam 315 pakketjes in beslag met in totaal bijna 50.000 illegale geneesmiddelen. Het ging met name om erectiemiddelen, afslank- en slaapmiddelen, alsmede voedingssupplementen en pijnstillers. Ook wordt tijdens Pangea onderzoek gedaan naar websites. In Nederland onderzocht de Inspectie voor de Gezondheidszorg tien websites die illegaal reclame maken of illegale medicijnen verkopen. Drie zaken zijn voor strafrechtelijk onderzoek overgedragen aan het Openbaar Ministerie (OM). Het ontbreekt de inspectie echter vaak aan mogelijkheden om de eigenaar van een website te achterhalen, omdat deze in het buitenland staat geregistreerd of onder valse naam werkt. Daarom is samenwerking met andere diensten in binnen- en buitenland belangrijk. Voorlichting vanuit overheid Het controleren van de pakketstroom naar Nederland wordt steeds lastiger. Inmiddels worden er naar schatting 225 miljoen pakketten per jaar thuisbezorgd en dat aantal neemt al jaren toe. 
De Nederlandse overheid doet er veel aan om burgers te wijzen op het gevaar van illegale medicijnen. Om mensen te leren hoe ze nepmedicijnen kunnen herkennen, heeft VWS de site echtofnep.nl ontwikkeld, met informatie over zaken waarop mensen moeten letten bij online bestellen van medicatie. Om te laten zien hoe lastig het is, kunnen bezoekers de echt-of-nep-quiz invullen. 
Daarnaast is er de website aanbiedersmedicijnen.nl, met de regels rondom online aanbieden met medicijnen, een overzicht van legale aanbieders en veelgestelde vragen. Tot slot is er de site internetpillen.nl met algemene informatie van de Rijksoverheid over geneesmiddelen per internet. Toename illegaal aanbod Het is echter de vraag of burgers het bestaan kennen van deze informatieve sites en zo ja: of ze zich er iets van aantrekken. In een tijd waarin bestellen per internet gemeengoed is, zal het kopen van geneesmiddelen, voedingssupplementen, afslankmiddelen en erectiepreparaten eerder toe- dan afnemen. Bronnen: IGZ, VWS Onder redactie van: Gerda van Beek    ...

Lees Verder
Aanpak medicijnen in riool
sep20

Aanpak medicijnen in riool

Via het toilet belanden duizenden kilo’s resten van medicijnen in het riool. En dit neemt alleen maar toe, vanwege de vergrijzing, zo waarschuwt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Een groot probleem, want slechts 60 tot 70 procent kan door de rioolzuiveringswater worden verwijderd. Het Waterschap Limburg zet zich actief in om deze problematiek aan te pakken. Het Waterschap Limburg heeft  in haar toekomstvisie 2030 het probleem van de medicijnresten een prominente plek gegeven.  De reductie van de medicijnresten wil het waterschap bereiken door een combinatie van maatregelen. Daarbij is overleg met de Belgische en Duitse autoriteiten noodzakelijk. Een aanzienlijk deel van de medicijnresten komt namelijk via Duitsland en België in de Limburgse beken en in de Maas terecht. De gesprekken moeten ertoe leiden dat de buurlanden er voor zorgen dat minder medicijnresten in het water belanden en dat ze tegelijk meer doen om die resten eruit te halen. Innovatieve aanpak Ook heeft het Waterschap een pilot uitgevoerd dat gericht is op het verwijderen van geneesmiddelen. Dit gebeurt via een innovatief technische ontwikkeling door middel van een proces in twee stappen: inonenwisseling gevolgd door geavandeerde oxidatie. Eerst is dat principe uitgetest in een laboratorium. Vervolgens is het op grotere schaal toegepast in een pilot op de rioolwaterzuiveringsinstallatie  Panheel (bekijk de video). En jawel: het blijkt inderdaad technisch mogelijk te zijn om met deze methode een breed scala aan medicijnen effectief te verwijderen. Veel belangstelling
 Dit onderzoek draagt bij aan de kennisopbouw die nodig is om medicijnresten te kunnen verwijderen. Naast deze zogenaamde  end-of-pipe  oplossingen zijn ook maatregelen bij de bron noodzakelijk om de emissie te verminderen, zoals behandeling van ziekenhuisafvalwater en ontwikkeling van voor het milieu minder bezwaarlijke medicijnen. Inmiddels is er veel belangstelling voor de twee-staps verwijderingsaanpak, zowel vanuit Nederland als vanuit  het buitenland. Lees meer over het project  op dewebsite van TKI Watertechnologie. Bron: Waterschapsbedrijf Limburg en De Limburger Onder redactie van: Gerda van Beek  ...

Lees Verder
Gebruiksvriendelijkheid van medicatie schiet tekort
sep14

Gebruiksvriendelijkheid van medicatie schiet tekort

De gebruiksvriendelijkheid van geneesmiddelen moet beter, aldus farmaceutisch onderzoeker Kim Notenboom van de Universiteit Utrecht. Zij deed onderzoek naar de problemen die ouderen ervaren bij hun medicijngebruik en  promoveert op 27 september  op dit onderwerp. Oudere medicijngebruikers kunnen problemen hebben met een pil uit de blister  drukken, een tablet doormidden breken of het openen van de verpakking. Kim Notenboom onderzocht 59 zelfstandig wonende ouderen van 70 jaar of ouder. Bijna allemaal, namelijk 95 procent, had minimaal één praktisch probleem bij het gebruik van de medicatie. In tien gevallen zorgden deze problemen mogelijk voor een verslechtering van de gezondheid van de patiënt. “De farmaceutische industrie steekt veel tijd, energie en geld in het toetsen van nieuwe medicatie”, zegt Notenboom. “Maar ze letten hierbij alleen op de veiligheid, werkzaamheid en kwaliteit van de medicijnen. De gebruiksvriendelijkheid wordt vrijwel niet onderzocht, terwijl het zeker effect kan hebben op de werking en de veiligheid. Een voorbeeld: als een patiënt alleen zijn medicatie kan nemen wanneer een buurman hem daarbij helpt, dan levert dat problemen op als de buurman op vakantie gaat.” Breken Notenboom deed specifiek onderzoek naar ouderen omdat zij vaker kampen met beperkingen die medicijngebruik kunnen bemoeilijken, zoals artritis, de ziekte van Parkinson of een verslechterd zicht. Toen Notenboom aan 36 ouderen en aan 36 jongvolwassenen vroeg om twaalf tabletten doormidden te breken, bleek het verschil tussen die groepen groot. De ouderen slaagden erin om 38 procent van de pillen door te breken. Bij de jongeren was dat 78 procent. Toetsingsproces
 In haar proefschrift komt Notenboom met een aantal aanbevelingen om praktische problemen met medicatie te voorkomen. Hierbij gaat het zowel om het voorkomen van problemen met het openen van verpakking en met  het delen en slikken van tabletten, als om voorlichting over het praktisch gebruik van geneesmiddelen door de apotheek . “Medicijnfabrikanten en overheidsinstanties moeten weten dat dit speelt. Wat mij betreft zou de gebruiksvriendelijkheid een onderdeel moeten worden van het toetsingsproces van de overheid en de farmaceuten. Als we dit probleem willen oplossen dan moet niet alleen de farmaceutische industrie zich inzetten, maar ook de regelgevers, zorgverleners, zorgverzekeraars en patiënten.” Bron: Universiteit van Utrecht Onder redactie van: Gerda van Beek  ...

Lees Verder
Toolkit Rij veilig met medicijnen
feb08

Toolkit Rij veilig met medicijnen

Het IVM (Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik) heeft de “Toolkit Rij veilig met medicijnen”uitgebracht. Deze toolkit is bedoeld voor behandelaars en andere medewerkers in de zorg die hun behandeling en voorlichting rondom geneesmiddelen in het verkeer willen optimaliseren. De toolkit is geplaatst op de website www.rijveiligmetmedicijnen.nl Het IVM heeft deze website ontwikkeld om mensen te informeren over de invloed die medicijnen kunnen hebben op de rijvaardigheid. Betere informatie hierover is hard nodig. Maar liefst één op de zes Nederlanders gebruikt medicijnen die het rijgedrag kunnen beïnvloeden. Uit  onderzoek blijkt dat er jaarlijks in Nederland naar schatting tussen de 33 en 66 doden vallen als gevolg van medicijngebruik in het verkeer. Uiteraard mag iemand geen voertuigen besturen als hij onder invloed is van een medicijn dat je rijvaardigheid vermindert.  In de praktijk is de bewijslast echter een probleem, want hoe toon je aan dat iemand onder invloed is van een geneesmiddel? Hier bestaat geen test voor, zoals een blaastest bij alcohol.   En hoe toon je aan dat iemand had moeten weten dat het medicijn dat hij gebruikt de rijvaardigheid vermindert? Rol arts en apotheker
 De informatie in de bijsluiter en op het etiket (gele sticker, waarschuwingstekst) spelen hierbij een rol. Artsen en apothekers zijn verplicht om hun patiënten voorlichting te geven over de mogelijke bijwerkingen van medicijnen en mogelijke alternatieven, dus ook informatie over de rijgevaarlijkheid van medicijnen.  Echter: in geval van ongelukken hebben een apotheker en zijn medewerkers in principe geheimhoudingsplicht, tenzij het gaat om een strafbaar feit. Inhoud
 De toolkit Rij veilig met medicijnen bevat onder andere  werkmaterialen om als arts en apotheker uw FTO over geneesmiddelen en verkeer vorm te geven; de LESA Geneesmiddelen en verkeersveiligheid 2016; links naar animatiefilmpjes, themajournaal, posters en nog veel meer.  Binnenkort brengt de KNMP een app uit ter vervanging het zakboek Verkeersdeelname. Onder redactie van: Gerda van Beek      ...

Lees Verder
Akkoord moet verspilling medicijnen tegengaan
dec01

Akkoord moet verspilling medicijnen tegengaan

Negen organisaties hebben hun handtekening gezet onder het “Akkoord Afspraken prescriptieregeling”. Doel is verspilling van medicijnen te voorkomen. Patiënten die voor het eerst bepaalde geneesmiddelen voorgeschreven krijgen, krijgen deze mee voor maximaal 15 dagen. Gaat het om dure medicijnen van meer dan € 1000 per maand, krijgt de patiënt het eerste half jaar deze medicijnen mee voor maximaal een maand. Tevens is in het akkoord afgesproken dat bij intensieve zorg thuis, zoals in de laatste fase van het leven van de patiënt, steeds de patiënt en zijn naasten met de betrokken zorgverleners bepalen welke medicijnen nodig zijn en welke niet (meer). Zo gaat het om maatwerk, waarbij overbodig medicijngebruik wordt tegengegaan. Mooie stap Het akkoord is voortgekomen uit de oprichting van het Meldpunt Verspilling, die minister Schippers heeft ingesteld. Dit meldpunt ontving een kleine 25.000 meldingen en maar liefst 7.000 van deze meldingen ging over het feit dat mensen medicijnen overhielden. Mensen melden het zonde te vinden dat geneesmiddelen moeten worden vernietigd, omdat ze voor een te lange termijn zijn voorgeschreven. Minister Edith Schippers is het daarmee eens: ‘Het is zonde als medicijnen ongebruikt weggegooid moeten worden, zeker als dat door slimmer voorschrijven voorkomen kan worden. Ik ben blij met deze mooie stap.’ Effecten Afgelopen zomer heeft de Stichting Farmaceutische Kerngetallen (SFK) een nulmeting gedaan. Daaruit bleek dat medicijnen bij eerste uitgifte in meer dan 20% van de gevallen voor meer dan 15 dagen werden meegegeven. In 2017 wordt de meting opnieuw uitgevoerd om te kijken wat de effecten zijn van het akkoord. Ondertekenaars Het akkoord is ondertekend door: Patiëntenfederatie Nederland, Federatie Medisch Specialisten (FMS), Vrijwillige Palliatieve Terminale Zorg Nederland (VPTZ), Zorgverzekeraars Nederland (ZN), Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV), Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP), Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (VenVN), Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en Nederlandse Vereniging van ZiekenhuisApothekers (NVZA). Zie bericht hierover van de Rijksoverheid Onder redactie van: Gerda van Beek  ...

Lees Verder
Twaalf medicijnen geschorst
feb25

Twaalf medicijnen geschorst

Voor de geneesmiddelen die nu geschorst worden is geen aanvullend bewijs aangeleverd door de betrokken farmaceutische bedrijven. De lijst van geneesmiddelen waar het om gaat staat met de RVG-nummers op de website van het CBG. Dit zijn de namen: Alendroninezuur Accord, Alendroninezuur Ranbaxy, Candesartan cilexetil Mylan, Ciprofloxacine Fair-Med, Desloratadine Teva, Ebastine Brown & Burk, Entacapone Centrafarm, Esomeprazol Mylan, Irbesartan Unichem, Metoclopramide Accord, Rizatriptan Mylan, Ropinirol Accord en Valsartan Hydrochloorthiazide Fair-.Med Uitleg aan groothandels Door deze schorsing zullen de geneesmiddelen per 24 februari 2015 door de groothandels niet meer geleverd worden aan de apotheken. De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) heeft de koepelorganisatie van groothandels (BF Farma) hierover per brief geïnformeerd en uitgelegd wat deze schorsing voor groothandels inhoudt. Apothekers mogen de geneesmiddelen die zij op dit moment in voorraad hebben nog afleveren aan patiënten. Advies aan patiënten Omdat er op dit moment geen aanwijzingen zijn dat er met de kwaliteit en veiligheid van de geneesmiddelen zelf iets mis is, is het niet nodig de geneesmiddelen terug te halen. De voorraad die aanwezig is bij apotheken en patiënten kan dus veilig, volgens de instructies in de bijsluiter, gebruikt worden. Een patiënt hoeft zelf geen actie te ondernemen. Als de geneesmiddelen niet meer beschikbaar zijn, stapt een patiënt, in overleg met zijn arts of apotheker over op een ander gelijkwaardig geneesmiddel. De apotheker moet hierop alert zijn. Europese afstemming In januari 2015 is door het Europees geneesmiddelenagentschap EMA geadviseerd om deze geneesmiddelen te schorsen. Bekrachtiging van het advies van het EMA gebeurt door de Europese Commissie. Een uitspraak van de Europese Commissie wordt verwacht tussen februari en april 2015. Die uitspraak is bindend voor alle EU-lidstaten. Er zijn verschillen in de manier waarop de lidstaten van de Europese Unie omgaan met de schorsingsprocedure. Nederland behoort tot de groep van landen die heeft besloten om niet te wachten op het besluit van de Europese Commissie, maar om nu tot schorsing over te gaan. Tekst: Kees Kommer...

Lees Verder