Welkom in de APP-otheek

shutterstock_208996822Games voor patiënten om de therapietrouw te verbeteren. En games die zelfs medicatie vervangen. Een toekomst waarin de app de bijsluiter heeft vervangen. En waarin de apotheker de specialist is in games die aantoonbaar effect hebben op de gezondheid. Welkom in de app-otheek.

Heel Nederland is aan het gamen. We hebben allemaal spelcomputers en mobile devices. En ons land spreekt met 350 bedrijven, 3.000 werknemers en 275 miljoen euro omzet per jaar ook nog eens een aardig woordje mee als ontwikkelaar van games.

Applied games in de gezondheidszorg zijn nog relatief nieuw. We praten dan niet over games ter vermaak, maar over games met een meetbaar effect. Bijvoorbeeld, spelletjes die claimen het brein beter te laten werken. Vaak zijn het wetenschappers die deze programma’s op de markt brengen. Een van die onderzoekers is Dr. Adam Gazzaley, wetenschapper aan de universiteit van Californië in de Verenigde Staten. De neurowetenschapper heeft het spel NeuroRacer ontwikkeld, een racespel voor hersengymnastiek en gericht op verbeteren van het vermogen om te multitasken. Tijdens het spel zitten de deelnemers in een virtueel autootje. Racen over kronkelende wegen terwijl er allerlei tekens in beeld verschijnen waarop de deelnemers moeten reageren. Volgens de onderzoeker verbetert het spel tal van prestaties bij ouderen. Ook op taken die ze niet specifiek hebben getraind: verbetering in werkgeheugen, focussen van de aandacht, beter multi-tasken.

En werkt het?
Na een maand werd een MRI gemaakt dat een significante verbetering in de capaciteit liet zien. Het tijdschrift Nature publiceerde een artikel met de conclusie dat gamen een positief effect heeft op cognitieve vermogens.
De vraag is nu wat games nog meer kunnen betekenen. Sindsdien zijn gamen voor toepassingen in de gezondheidszorg hot.

Effectief leren
Het grote voordeel van games is dat mensen zelf actief betrokken zijn, actief zo informatie moeten zoeken, levensechte ervaringen meemaken in plaats van passief informatie te ontvangen. Je moet zelf beslissingen nemen en de gevolgen daarvan ervaren. Deze interactieve benadering is een effectieve leermethode.

Een methode die ook al jaren wordt gebruikt in tal van opleidingen. Denk aan hoe zorgverleners leren om te gaan met agressieve patiënten of her-kennen van dementie. Of neem de Nederlandse Hartstichting. Die heeft een game om het publiek  te leren hoe je levens kan redden met een defibrillator.

Maar denk ook aan zorgverleners die met een game werken aan hun vaardigheden. In de artsenopleiding oefenen chirurgen in spe met behulp van het spel Simendo lastige laparoscopische technieken. De simulator meet de snelheid en houdt het aantal fouten bij. Pas bij het halen van voldoende levels wacht een echte patiënt.

Sneller beter
Maar zijn games ook in te zetten voor chronische patiënten? Om op een effectieve maar leuke manier sneller beter te worden? De revalidatie gebruikt games al volop. Bijvoorbeeld het Nederlandse spel Silver Fit, een virtuele trainer. Gebruikers gaan er zo in op dat ze even vergeten wat ze niet meer kunnen. En dat werkt stimulerend voor het verdere herstel.

In Nederland is Jurriaan van Rijswijk voorvechter van games met een toepassing in de gezondheidszorg. Hij gelooft in deze vorm van therapie. Van Rijswijk is creatief directeur van het Center for applied games in Amsterdam en organiseert congressen over de toepassing van games in de gezondheidszorg. De zorg kan in zijn ogen efficiënter, beter, goedkoper, maar ook  leuker. “Therapie mag ook leuk zijn, maar dat vergeten we te vaak.” Van Rijswijk is ambitieus. Hij ziet mogelijkheden om games nuttig te laten zijn in de farmacie. Denk daarbij aan spellen die patiënten medicatietrouw maken. Als voorbeeld van een game die werkt is Re-mission, een game uit alweer 2007. Het spel is ontwikkeld voor kinderen met kanker. In de game vliegen kinderen als superhelden door het eigen lichaam. De strijd aangaan met de slechte kankercellen. Met bommen en granaten gaan zij de slecht cellen te lijf. Zo leren zij bewust met hun eigen lichaam om te gaan. Dat bewustzijn heeft mogelijk positief effect op het genezingsproces.

Maar het spel gaat verder. De patiënten leren dat het nuttig is om op vaste tijdstippen medicatie in te nemen: in het spel worden ze sneller beter. Werkt dit voor de hoofdrolspeler, dan werkt het ook voor mij. En de praktijk laat zien dat kinderen die het spel spelen sneller herstellen omdat ze medicatietrouwer zijn dan kinderen die het spel niet speelden.
Een ander, recenter, voorbeeld is Coach4Life, van de Nierstichting. Patiënten met chronische nierproblemen blijven langer weg van de dialyse als zij het spel spelen. Zij houden een streng dieet langer vol, met dank aan de game.

Veel geld
Games passen in zijn ogen prima in een zorgsector die driftig op zoek is naar efficiency. Toch schroomt ook de zorg om games massaal te omarmen. “De zorg zoekt weliswaar naar efficiency, maar een behandelaar wordt afgerekend op tijd en niet op het aantal behandelende patiënten. Met games kan ik vijftien patiënten in een uur behandelen in plaats van een per uur. Daarnaast moeten we iedere keer wetenschappelijk  aantonen dat onze therapie werkt. Dat is onzin, want we ontwikkelen helemaal geen nieuwe therapieën, we maken gebruik van bestaande therapieën die hun werkzaamheid allang hebben bewezen.”

Het ontwikkelen van deze applied games kosten geld, veel geld. De benodigde budgeten komen vaak uit de diverse loterijen. Dat stoort Van Rijswijk. “We zijn afhankelijk geworden van liefdadigheid. Ik vind het geen fijne gedachte dat we therapieën die aantoonbaar werken moeten betalen uit giften van de Vriendenloterij. Dat moet toch anders kunnen? Maar farmaceuten worden beperkt door tal wet- en regelgeving, mogen slechts heel beperkt iets in de bijsluiter zetten of een extra bijlage stopen in het medicatiedoosje. Dat is natuurlijk een rare situatie: games zorgen aantoonbaar voor gezondheidswinst, fabrikanten kunnen met games laten zien dat hun medicatie efficiënt is, maar we worden geremd door de huidige wetten en regels. Kortom, ik heb een oplossing, maar nog geen businesscase.” Hij is in gesprek om het nut van games voor te leggen aan zorgverzekeraars, het College Zorgverzekeringen, het ministerie van VWS en beroepsgroepen. “Maar ze wijzen allemaal naar elkaar.”

De app-otheek
Van Rijswijk richt zijn hoop dan ook op de apotheker. Dat is in zijn ogen de medicatiespecialist bij uitstek. “De adviseur voor medicatie. Ik zie zeker mogelijkheden om de apotheker een cruciale rol te laten spelen rond toepassingen van games.” Hij schetst een beeld van de app-otheek. Patiënten kunnen daar hun therapie in de vorm van een spel ophalen. Niet als een winkel waar de spellen voor het graaien liggen, maar alles op recept van de voorschrijver. Met games die bewezen betrouwbaar zijn en effect hebben. Onder leiding van de apotheker leren patiënten het spel te spelen. Over tien jaar moet de app-otheek een vaste schakel in de zorgketen zijn. “Applied games zijn tegen die tijd de belangrijkste medicatiegroep. In iedere bijsluiter zit een app. Bijlsluiter en apps die verstrekt worden door de apotheker.”

Op 2 en 3 november van dit jaar organiseert Jurriaan van Rijswijk van Center for applied games een internationaal congres over het nut van praktische games in de zorg. Hij wil met stakeholders en zorgverleners in gesprek hoe games toepasbaar zijn te maken.
Meer informatie: www.gamesforhealteurope.org

Tekst: Niels van Haarlem

 

Gerelateerde berichten

  • Waar blijft dé app voor diabetes?Waar blijft dé app voor diabetes? Het barst van de gezondheidsapps die het leven van patiënten met chronische zieken ondersteunen. Maar diabetespatiënten laten apps voorlopig links liggen. Waar blijft dé app voor diabetes? […]
  • Zorg op afstand een stapje dichterbijZorg op afstand een stapje dichterbij Met de komst van de Apple Watch komt farmaceutische zorg op afstand weer een stapje dichterbij. En met de grote hoeveelheid aan data die patiënten leveren is het mogelijk steeds beter zorg […]
  • Promedico zet de patiëntenzorg centraalPromedico zet de patiëntenzorg centraal Nieuw farmaceutisch zorgsysteem - Promedico introduceert deze zomer Apro, het eerste en toekomstbestendige farmaceutisch zorgsysteem dat volledig communiceert met systemen van andere […]
  • Uniforme prescriptieafspraken: in ieders belangUniforme prescriptieafspraken: in ieders belang De KNMP, LHV, NHG en FMS bevestigen in een gezamenlijke brief aan VWS dat zij staan voor uniforme prescriptieafspraken. Zij maken zich ongerust over de kwaliteit van zorg nu blijkt dat […]
  • 2020: Ziekenhuisopnames door medicatiefouten fors gedaald2020: Ziekenhuisopnames door medicatiefouten fors gedaald Als in 2020 weer een onderzoek naar ziekenhuisopnames door medicatiefouten wordt gehouden dan laten de cijfers een radicaal ander beeld zien. Met dank aan de patiënt die zijn […]

Auteur: redactie
Categorie: Actueel
Tags: , , , ,

Plaats een Reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *