De grijze kleur van een burn-out

Anna Dukel postte een tijdje geleden een bericht waarin ze schreef over het taboe op parttime werken. Hierop kreeg ze veel reacties. Ze heeft net een interview met het Pharmaceutisch Weekblad achter de rug als ik haar benader. ‘Is het niet te veel Anna Dukel?’, vraagt ze zich af. Gelukkig stapt ze over haar bescheidenheid heen. Want het gaat niet alleen over parttime werken maar het is vooral een roep om meer aandacht voor de mens achter de apotheker. Ze vertelt een persoonlijk maar vooral dapper verhaal. Dapper, omdat kwetsbaarheid niet altijd leidt tot begrip.

Je schreef dat burn-outklachten bij jonge apothekers een probleem is. Wat zijn jouw ervaringen?

Anna: “Ik ben altijd een harde werker geweest. Op het gymnasium, op de universiteit. Ik legde de lat steeds hoog. Na mijn afstuderen in 2016 heb ik een jaar lesgegeven om vervolgens aan de slag te gaan in de openbare apotheek. Ik was 25, werkte vijf dagen per week en volgde de opleiding tot openbaar apotheker specialist. Het werk vond ik erg leuk, met name het contact met patiënten. Ik had leuke collega’s. Geen vuiltje aan de lucht zou je zeggen totdat er privé een paar dingen mis gingen. Daar mocht mijn werk beslist niet onder lijden, vond ik. Dus ik bleef stug doorgaan. Dag in dag uit, totdat het werk het enige was wat ik nog had. Langzaam groeide het gevoel dat ik niemand meer was. Ik werd wankel en onzeker.”

Waarin uitte zich dat gevoel?

“Ik was intens moe en de druk om iedere dag in de apotheek te moeten zijn, brak me op. Dagje vrij? Moeilijk. Op vakantie? Moeilijk. Het voelde alsof ik voortdurend verantwoording moest afleggen wanneer ik tijd voor mezelf wilde. Signalen dat het niet goed ging, werden niet opgepikt. Ook niet door mezelf. Paniekaanval? Doorgaan. Hyperventileren? Doorgaan. Met tranen achter de laptop? Doorgaan. Het verraderlijke van een burn-out is dat je het zelf niet ziet. Het werd grijs in mijn hoofd. Een dikke mist bouwde zich op en ik werd vergeetachtig. Mijn emoties waren uit balans. De druppel kwam op een vrijdagmiddag toen ik geen antwoord meer kon geven op een simpele vraag. Het werd eindelijk duidelijk: dit kan niet meer.”

Je kwam thuis te zitten?

“Ik wilde alles doen om beter te worden en om er sterker uit te komen. Dat is gelukt. Het herstel duurde een half jaar. Ik heb hulp gezocht, langzaam trok de mist op en kreeg ik meer inzicht in mijn gedrag. Ik was bijvoorbeeld altijd bezig met wat er nog allemaal moest gebeuren en leefde niet op het moment zelf. Ik heb ook ingezien dat ik gewoon moet vragen wat er van mij wordt verwacht in plaats van dat zelf in te vullen. Zo gaan verwachtingen scheef lopen. Ik kan beter voor mezelf opkomen en weet nu dat ‘nee’ ook een antwoord is.”

Je hebt aan het begin van je carrière een burn-out gekregen. Vloek of een zegen?

“In zekere zin een zegen. Apothekers zijn echte zorgverleners en de farmaceutische patiëntenzorg staat op de eerste plaats. Daar ben ik het helemaal mee eens maar de mens achter de apotheker wordt wel eens vergeten. Mijn beroepsmatige kennis en vaardigheden zijn goed maar ik kan ze niet optimaal benutten als ik het gevoel heb dat ik er alleen voor sta. Ik heb af en toe een moment van reflectie nodig. Anderen zullen dit soft vinden. Ook prima, maar ik heb het wel nodig.”

Meer oog voor de mens achter de apotheker. Is dat je boodschap?

“Zeker. Nu wordt parttime werken nog als zwakte gezien. Ik kreeg reacties als: ‘Je bent nog jong, wat doe je op je vrije dag of je hebt toch geen kinderen?’. Alsof ik alleen recht heb op parttime werk als ik mijn verplichtingen kan uitleggen. Daarnaast wil ik bijvoorbeeld ook wel eens mijn gedachten op een rijtje zetten na een moeilijk gesprek met een patiënt. Aan de balie ben ik zeer professioneel maar ik moet soms even iets verwerken. Waarom kan dat niet? Waarom meteen doorgaan en niet even stilstaan? Als medewerkers goed in hun vel zitten, is dat een verrijking voor een apotheek. Niet iedereen is hetzelfde en die diversiteit is geen zwakte maar juist een kracht.”

Ik loop naar buiten. Het centrum van Kampen is ondergedompeld in een aangenaam najaarszonnetje. Als ik nu op tijd naar huis rij, kan ik alvast aan het artikel beginnen. Deze gedachte wordt meteen gevolgd door een zinnetje van Anna: ‘Leef op het moment zelf’. Gelijk heeft ze: tijd voor koffie op het terras!

Tekst en fotografie: Cai Vosbeek