NZa: 12 aanbevelingen voor blijvende toegang tot dure geneesmiddelen

FarmaMagazine_TwaalfDe Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft haar onderzoek naar de toegankelijkheid en betaalbaarheid van geneesmiddelen in de medisch specialistische zorg gepubliceerd. De NZa onderzocht in samenspraak met acht hoogleraren de geneesmiddelenketen en komt tot twaalf aanbevelingen.

Er komen steeds meer nieuwe en dure geneesmiddelen beschikbaar. Nu zijn deze geneesmiddelen nog toegankelijk voor iedereen die dat nodig heeft. Maar de toegankelijkheid staat onder druk: veel ziekenhuizen geven aan dat ze de geneesmiddelen straks niet meer kunnen betalen. De analyse van de keten van geneesmiddelen die NZa heeft laten uitvoeren, laat zien wat de oorzaken zijn van de druk op de toegankelijkheid en betaalbaarheid van geneesmiddelen.

Er zijn meer dure voorzieningen en behandelvormen
Toch lijken er manieren te zijn om de druk te verlichten. Die zijn verwerkt in de twaalf aanbevelingen. Allereerste benadrukt de NZa dat geneesmiddelen niet als geïsoleerd thema moeten worden gezien maar als onderdeel van de medische specialistische zorg. Er zijn veel meer dure voorzieningen en behandelvormen die hoge uitgaven per patiënt met zich meebrengen. Uit het onderzoek komt een enorme complexiteit en versnippering van wet- en regelgeving naar voren op het gebied van zowel prijsregulering als pakketbeheer. Ook zijn hierbij veel instanties betrokken. De eerste aanbeveling luidt dan ook: 1. Pakketbeheer aanscherpen.

Centralere inkoop van dure geneesmiddelen
Daarnaast kan beter worden samengewerkt bij de inkoop van dure geneesmiddelen. Door ziekenhuizen, zorgverzekeraars, medisch specialisten en apothekers. Zij kunnen inkoopmacht creëren om zo beter te onderhandelen met fabrikanten. Ook de Nederlandse overheid zou de geneesmiddelen centraal kunnen inkopen en prijsafspraken kunnen maken, eventueel in samenwerking met andere Europese overheden. Dat leidt tot de volgende aanbevelingen over de inkoop: 2. Scherper inkopen door ziekenhuizen bij fabrikanten; 3. Slimmer contracteren tussen zorgverzekeraar en zorgaanbieder; 4. Creëren van marktmacht voor de inkoop van geneesmiddelen.

Beoordeel vooraf de effectiviteit en de kosten van geneesmiddelen
Eén van de aanbevelingen van de NZa is om vooraf de (kosten-)effectiviteit van de geneesmiddelen beter te beoordelen. Daarvoor is het belangrijk dat de prijzen van nieuwe geneesmiddelen eerder bekend zijn, en niet pas vlak voor een middel in gebruik wordt genomen. Ook adviseert de NZa om het effect van geneesmiddelen bij te houden via objectieve, (inter-)nationale registraties. Voorts zou voor alle dure geneesmiddelen een wettelijke maximumprijs moeten worden vastgesteld door de overheid. De prijs van geneesmiddelen zou ook aangepast moeten worden als de patiëntengroep toeneemt. Nu betalen we dezelfde prijs, ook als middelen eerst voor 100 en daarna voor 10.000 patiënten gebruikt worden. Wat prijs betreft doet de NZa de volgende aanbevelingen: 5. Wet Geneesmiddelenprijzen aanpassen en toepassen; 6. Verplichten tot prijsaanpassing bij uitbreiding van indicaties en volume; 8. Tijdig inzicht creëren in de ontwikkeling en prijzen van geneesmiddelen.

Evalueer het geneesmiddelenbeleid op Europees niveau
Enkele Europese regels lijken onbedoelde neveneffecten te hebben die de prijzen van geneesmiddelen mogelijk opdrijven. De NZa adviseert dan ook om op Europees niveau te evalueren of het huidige beleid voor bijvoorbeeld weesgeneesmiddelen oplevert waar het voor bedoeld is. Daarnaast is een discussie nodig over de nut en noodzaak van de huidige wetten voor geneesmiddelenprijzen. De regels van de verschillende landen werken soms tegen elkaar in. Met als internationale aanbeveling: 7. Evalueer Europese stimuleringsmaatregelen.

Blijf zoeken naar goede alternatieven en juiste dosering
Partijen zijn het erover eens dat in veel gevallen ‘biosimilars‘ een goed alternatief zijn voor de duurdere ‘biologicals‘. Ook is het belangrijk om te blijven zoeken naar de juiste dosering van het geneesmiddel en in contracten afspraken te maken over een verpakking van de medicijnen die past bij de dosering. Dit behoort tot een van de overige drie aanbeveling: 9. Volume beheersen en gepast gebruik stimuleren, 10. Registraties verbeteren en meer inzicht krijgen in feitelijke effectiviteit; 11. Eventueel budgettaire kaders verruimen.

Eventueel een andere vergoedingenmodel
De NZa adviseert om het effect van bovenstaande maatregelen eerst goed door te rekenen en te toetsen op uitvoerbaarheid. Blijken deze onvoldoende effectief, dan kan een heel ander vergoedingenmodel voor geneesmiddelen een oplossing zijn. Dat leidt tot andere verhoudingen tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars, waarbij de NZa overigens niet pleit voor een stelselherziening. Daarom de laatste meer fundamentele aanbeveling: 12. Ander vergoedingen model overwegen.

Het complete onderzoek is via deze link toegankelijk.

Medicamenteus stappenplan toegevoegd in vereenvoudigde standaard

NHG-Standaard COPD geheel herzien Met een zekere regelmaat wordt de NHG-Standaard COPD herzien. In 2015 en ook in 2019 verscheen in Farma-Magazine een artikel over de herzieningen die in die jaren verschenen. De KNMP publiceerde in 2014 de richtlijn COPD en de Long Alliantie Nederland in 2016 een herziening van de Zorgstandaard COPD. Onlangs is de NHG-Standaard COPD opnieuw en geheel herzien. Dit alles betekent dat de wereld van onderzoek en zorg voor mensen met COPD voortdurend in beweging is en dat nieuwe inzichten snel hun weg vinden naar de dagelijkse praktijk. Wat zijn nu de belangrijkste veranderingen die in deze herziening van de NHG-Standaard van april 2021 zijn aangebracht? Heel kort samengevat: de verdeling van de ziektelast van 3 naar 2 niveaus, een nieuw medicamenteus stappenplan en een herzien advies betreffende verwijzing naar de fysiotherapeut. Voorts heeft de NHG een bijpassend Programma voor Individuele Nascholing (PIN COPD) gemaakt en…

Psychiater Gigi van de Loo-Neus: ‘Te snel voorschrijven ADHD-medicatie is een valkuil’

Zorgvuldige diagnostiek belangrijk bij ADHD “Huisartsen en apothekers mogen, net als andere voorschrijvers, nog alerter zijn op onterechte uitgiftes van ADHD-medicatie”, zegt kinder- en jeugdpsychiater Gigi van de Loo. “Schrijf ADHD-medicatie niet te snel voor, maar controleer eerst of de patiënt thuis nog medicatie op voorraad heeft. Studenten komen erg makkelijk aan methylfenidaat.” “Medicatie voor ADHD kan behalve door daarin gespecialiseerde psychiaters ook worden voorgeschreven door een huisarts die ervaren is in de behandeling van ADHD of een daarin gespecialiseerde praktijkondersteuner. Een valkuil is dat men deze medicatie te makkelijk voorschrijft, wat misbruik in de hand werkt”, zegt Gigi van de Loo-Neus. Zij is kinder- en jeugdpsychiater bij Karakter en manager behandelzaken van de TOPGGz gecertificeerde zorglijn Neurobiologische Ontwikkelingsstoornissen (ASS-ADHD) binnen het Universitair Centrum in Nijmegen. Ze was betrokken bij de Zorgstandaard ADHD die in 2019 uitkwam en ze geeft huisartsen en praktijkondersteuners trainingen in het voorschrijven en controleren van…

Vacatures

Sluit u aan bij meer dan 6.500 huisartsen en apothekers die tweewekelijks onze nieuwsbrief ontvangen over ontwikkelingen in de eerste lijn.