Voorschrijvende apothekers is een no go

Wendy Borneman, bestuursvoorzitter NHG:

Met de samenwerking tussen apotheker en huisarts zit het wel snor. Maar apothekers kunnen de wens om zelf voor te schrijven wel vergeten. “Samenwerken is niet hetzelfde als overnemen van taken en verantwoordelijkheden. Voorschrijven door apothekers is voor mij een no go”, aldus Wendy Borneman, bestuursvoorzitter van het NHG, dat pleit voor structurele financiering van Thuisarts.nl en meer aandacht voor onderzoek naar alledaagse kwalen.

Ze heeft interesse in techniek, mensen én in gezondheid. In haar hart wilde ze altijd al dokter worden, maar na meerdere malen uitgeloot te zijn werd het een studie informatica. De doktersjas bleef echter trekken en het lukte haar om alsnog toegelaten te worden tot de studie geneeskunde. Om uiteindelijk huisarts en bestuurder te worden.

Nu combineert Wendy Borneman twee halve dagen in de huisartsenpraktijk in Brabant met de rol van bestuursvoorzitter van het NHG, het Nederlandse Huisartsen Genootschap. Vorig jaar juni volgde zij Rob Dijkstra op.

Informatica en huisarts, grotere tegenpolen bestaan niet.

“Informatica en dokter hebben meer raakvlakken dan je denkt. Analytisch denken, goed luisteren, problemen ontrafelen en oplossingen op maat bedenken zijn de overeenkomsten. Naast bedrijven en processen beter maken heb ik geleerd om mensen beter te maken. Voor een bestuurder vind ik het belangrijk om actief in het vak te blijven. Zo houd ik als huisarts voeling met wat er leeft bij de collega’s, ervaar ik wat patiënten nodig hebben en zie ik of dat wat het NHG allemaal bedenkt ook werkt in de praktijk. Dat neem ik mee naar de bestuurstafels waaraan ik zit.”

“Voor een wetenschappelijke vereniging is weerwoord belangrijk. We moeten continu onderzoeken wat het meest waar is. Zonder tegengeluid is er geen wetenschap.”

Waarom bent u bestuursvoorzitter geworden?

“Ik ben ooit wetenschappelijk medewerker bij het NHG geweest. Ook heb ik bij de Landelijke Huisartsen Vereniging gewerkt. Het NHG is een mooie club met bevlogen mensen waarmee het fijn werken is. Huisartsgeneeskunde is een schitterend vak en is van grote waarde voor de gezondheidszorg en de samenleving. Het NHG draagt bij aan het vergroten en verstevigen van de hoge kwaliteit zorg die huisarts levert. Daaraan wil ik graag mijn steentje bijdragen.”

Wat gaat u veranderen bij het NHG?

“Veranderen is nooit een doel op zich. We moeten vooral blijven doen waarin we goed zijn: ondersteunen en bevorderen van kwalitatieve hoogwaardige en duurzame huisartsenzorg. Op twee onderwerpen moeten we meer inzetten: meer samenwerken en beter het verhaal van de huisarts vertellen. Allereerst moeten we slimmer en beter met andere partijen in de zorg samenwerken. Een voorbeeld is Thuisarts.nl, de site met onze patiënteninformatie. Er staat ook steeds meer informatie op over de zorg in de tweede lijn. Echter, de adviezen en de teksten van de eerste lijn en de tweede lijn sluiten soms onvoldoende op elkaar aan. Dat betekent ook dat de zorg bij de huisarts en de zorg in het ziekenhuis niet altijd goed op elkaar is afgestemd. Dat repareren we nu via de achterdeur door de website aan te passen, maar de reparatie moet aan de voordeur plaatsvinden. Ook kan de samenwerking tussen de diverse landelijke koepels in de wereld van huisarts en specialist beter. We hebben elkaar keihard nodig om samen resultaten te halen.

Op de tweede plaats moet het NHG beter vertellen wat de meerwaarde van de huisarts is. Patiënten waarderen de zorg van de huisarts, ook de politiek is positief over ons. Maar beleidsmakers zien huisartsen nog steeds als die poortwachter die vooral bezig is met een patiënt wel of niet naar een ziekenhuis doorsturen. We doen echter veel meer: 94 procent van de klachten lost de huisarts zelf op. En ook tijdens de coronacrisis gaat de zorg zoveel mogelijk door. Dat verhaal moeten we beter voor het voetlicht brengen.”

Welke lessen leert u uit de coronatijd?

“Huisartsen zijn enorm verwend door de beschikbaarheid van NHG-richtlijnen. Dat hebben we in ons land goed geregeld, maar dat vergeten we wel eens. Tijdens de coronacrisis werd ook ik als huisarts in Noord-Brabant overvallen door corona. Er waren geen richtlijnen, we werden overvallen door de hoeveelheid aan informatie. Dan blijkt hoe belangrijk het is om in onzekere tijden betrouwbare informatie en richtlijnen beschikbaar te hebben. Natuurlijk ben ik bevooroordeeld, maar ik ben trots op wat het NHG in korte tijd heeft gedaan om huisartsen te ondersteunen met state of the art informatie.”

“Recent onderzoek laat zien dat leden blij zijn met het NHG en de richtlijnen. Vergeet niet: richtlijnen geven richting aan het handelen van een arts maar zijn niet dwingend. De professionele inschatting van de arts blijft altijd leidend. Beargumenteerd afwijken moet altijd mogelijk blijven. Voor een wetenschappelijke vereniging is weerwoord belangrijk. We moeten continu onderzoeken wat het meest waar is. Zonder tegengeluid is er geen wetenschap.”

Hoe ver kunnen artsen gaan om met een andere mening onrust in de maatschappij te veroorzaken?

“Een kleine groep voorschrijvers draagt inderdaad een totaal andere mening uit dan de richtlijnen of het beleid van de overheid. Er wordt veel gewicht toegekend aan wat artsen zeggen. Zorgverleners moeten zich realiseren wat hun uitspraken in de maatschappij teweeg kunnen brengen. Of we moeten optreden tegen deze huisartsen? Het is aan de Inspectie Gezondheid en Jeugd om op te treden. Wel overweegt de vereniging NHG een gedragscode voor onze leden in te stellen.”

Het interview vindt plaats de dag na de verkiezingen van de Tweede Kamer. De uitslag is bekend, de formatie is in gang gezet. Wat betekent de nieuwe samenstelling van de Tweede Kamer voor de positie van de huisarts?

“Er is geen enkele politieke partij die de positie van de huisarts betwist. De huisarts heeft een stabiele basis in het zorgstelsel. Een nieuw kabinet gaat daaraan niets veranderen. Belangrijk is wel dat er geïnvesteerd wordt in de huisartsenzorg. Het geld uit de hoofdlijnenakkoorden ligt voor een groot deel nog steeds op de plank. Er zijn heldere afspraken gemaakt over de besteding van deze gelden: meer tijd voor de patiënt, meer tijd voor kwetsbare groepen. Frustrerend is dat een bedrag van 186 miljoen euro op die plank blijft liggen. Hoe dat kan? Die vraag moet je aan zorgverzekeraars stellen. We komen er niet achter waarom zorgverzekeraars op die berg geld blijven zitten. Te veel zorgverzekeraars zijn niet gewend om geld te besteden aan extra tijd voor de patiënt of financiering van overleggen met apothekers of met specialisten.”

Daarnaast moet er structurele financiering komen voor de verdere ontwikkeling van Thuisarts.nl, stelt Wendy Borneman. Met 65 miljoen bezoekers per jaar heeft deze site een onmisbare maatschappelijke functie. “Thuisarts.nl heeft grote maatschappelijke betekenis. Dat zie ik niet terug in de financiering ervan. Nu draait het NHG op voor alle kosten. Ook voor de doorontwikkeling. Daarnaast pleiten we voor meer onderzoek naar de behandeling van alledaagse ziekten. Het NHG heeft hiervoor het Fonds Alledaagse Ziekten opgezet. Een voorbeeld is hevig bloedverlies bij menstruatie. Misschien niet zo spannend als oncologie, maar dit raakt heel veel vrouwen. Onderzoek nu eens goed hoe we bij alledaagse ziekten het welzijn van grote groepen patiënten kunnen verbeteren.”

Het nieuwe toverwoord in de eerste lijn is preventie. Wat betekent preventie voor huisartsen?

“Preventie is een van onze kerntaken. Signaleren van risicofactoren, bespreekbaar maken van leefstijl en voorkomen van ziekten en complicaties vallen onder de medisch generalistische zorg voor de individuele patiënt. Preventie die niet gekoppeld is aan een ziekte, daar zijn andere partijen veel beter in. De huisarts is dus niet de gezondheidscoach die zorgdraagt voor collectieve preventie. Dat is een taak voor de publieke gezondheid en overheid.”

Hoe kijkt u aan tegen de samenwerking met de apotheker?

“In het algemeen gaat de samenwerking tussen huisarts en apotheker goed. Mij zijn geen klachten bekend. Huisartsen hebben korte lijntjes met de apotheker. Profiteren van elkaars meerwaarde betekent betere zorg voor de patiënt.”

De apotheker wil graag taken overnemen van de huisarts.

“Samenwerken is niet hetzelfde als overnemen van taken en verantwoordelijkheden. De kernkwaliteiten van apotheker en huisarts sluiten goed op elkaar aan. Apothekers hebben een goed ontwikkeld analytisch vermogen, zijn zeer nauwkeurig. Huisartsen zijn gewend om met onzekerheden om te gaan, hebben een goed ontwikkeld empathisch vermogen gecombineerd met daadkracht. Deze waardes vullen elkaar goed aan. Samenbrengen van elkaars kwaliteiten betekent gezondheidswinst voor de patiënt. Voorschrijven door apothekers is voor mij een no go. Alleen huisartsen kennen het totaalplaatje van de patiënt. Dat wil ik zo houden.”

Hoe kan de samenwerking worden verbeterd?

“Dan komen we al snel op het onderwerp automatisering en het uitwisselen van gegevens. Iedere huisarts en apotheker wordt natuurlijk een beetje kriegel als het hier over gaat. We hebben het goed geregeld als het gaat om gestandaardiseerd vastleggen van informatie. Ook kan iedere patiënt inzicht krijgen in de eigen data. Maar het uitwisselen van informatie tussen apotheker en huisarts moet eenvoudiger. Onze systemen hebben moeite met het delen van bijvoorbeeld de nierfunctiewaarde of in het geven van inzicht in het actuele medicatieoverzicht. Essentiele informatie waarmee we medicatiefouten kunnen voorkomen.”

Tot slot, wat heeft u over vijf jaar bereikt?

“Samenwerking zal leidend zijn om zo het hoofd te bieden aan de complexiteit van de zorg. Niet het verdelen van de koek maar samen zorgen voor betere zorg. En dan worden apothekers en huisartsen ook beloond voor de tijd die ze besteden aan samen zorgen voor de patiënt.”

Tekst: Niels van Haarlem | Fotografie: Jan Vonk Fotografie

Meer lezen? Schrijf u in voor de tweewekelijkse FarmaMagazine nieuwsbrief!

Het begon op de fiets

Wanneer een patiënt een nieuwe inhalator krijgt voorgeschreven, geven enkel wij standaard uitleg over het gebruik. Die afspraken zijn regio breed gemaakt.

Vacatures

Sluit u aan bij meer dan 6.500 huisartsen en apothekers die tweewekelijks onze nieuwsbrief ontvangen over ontwikkelingen in de eerste lijn.