Waarschuwing WRR: huidig zorgbeleid is niet houdbaar

De groei van de zorg, zowel in omvang als in kosten, is op termijn onhoudbaar. De grenzen van de financiële, personele en de maatschappelijke houdbaarheid komen reeds in zicht. Hoe kan dat op peil blijven op de lange termijn? Met meer personeel en een efficiëntere organisatie van de zorg alleen lukt dat niet. Het is zaak om te kiezen waar de prioriteiten in de zorg liggen.

Dat stelt de WRR (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid) in haar rapport ‘Kiezen voor houdbare zorg. Mensen, middelen en maatschappelijk draagvlak’. Bij de totstandkoming van de lijvige uitgave van maar liefst 377 pagina’s waren drie overwegingen leidend, namelijk:
– Waar kunnen we de meeste gezondheidswinst behalen voor zoveel mogelijk mensen?
– In welke delen van de zorg moeten kwaliteit en toegankelijkheid worden versterkt?
– Hoe houden we de financiële, personele en maatschappelijke houdbaarheid op de lange termijn op peil én in balans? Ofwel: zijn er de middelen, de mensen en is er draagvlak?

Toenemende schaarste

Door de bekende oorzaken, o.a. vergrijzing, hogere levensverwachting en technologische innovaties, neemt de vraag naar zorg sneller toe dan er is aan beschikbare middelen en mensen. Dat leidt ertoe dat schaarste in de zorg een steeds grotere rol gaat spelen, waarschuwt de WRR. Een verdere inzet op doelmatigheid is noodzakelijk, evenals versnelling van e-health, inzet op doelmatigheid en meer personeel. Echter: dit alles is weliswaar absoluut noodzakelijk en daar moet zeker op worden ingezet, maar het is niet afdoende.

Politiek zal scherpe keuzes moeten maken

In dit rapport pleit de WRR voor weloverwogen, heldere en soms scherpe keuzes in het belang van een toegankelijke, kwalitatief hoogwaardige zorg en een brede gezondheidswinst. Ze stelt dat een dergelijke prioritering allereerst een verantwoordelijkheid is van de politiek en daarnaast van zorgverleners in alle sectoren en van burgers zelf. Daarbij pleit de WRR zeker niet voor bezuiniging in de zorg. Het gaat erom binnen een begrensde groei beter te prioriteren, en daarop beter te sturen. Ofwel: niet minder, maar minder meer, op een beter overwogen wijze.

Aanbevelingen

Uiteindelijk komt de WRR met de volgende 12 aanbevelingen:

  1. Bereid de samenleving voor op toenemende schaarste in de zorg en de noodzaak tot keuzes
  2. Ontwikkel een maatschappelijk gedragen langetermijnvisie op de collectieve kern van de langdurige ouderenzorg, jeugdzorg en geestelijke gezondheidszorg
  3. Zorg ervoor dat keuzes over de zorg maatschappelijk gelegitimeerd zijn, bv. via een burgerforum
  4. Maak politieke keuzes vanuit alle dimensies van houdbaarheid en gericht op de lange termijn. Evalueer zorgbeleid tijdig en stuur bij waar nodig, maar voorkom bestuurlijk ongeduld.
  5. Versterk de grip van de politiek op de omvang van de collectieve zorguitgaven. Richt de begrotingssystematiek voor de zorg in zoals in andere publieke sectoren
  6. Accepteer niet dat kwaliteit en toegankelijkheid in kwetsbare delen van de zorg beneden de norm vallen. Maak vooraf een inschatting van de effecten van nieuw beleid.
  7. Zet op een meer verplichtende manier en vanuit verschillende beleidsterreinen in op brede gezondheid en preventie
  8. Help het personeelstekort in de zorg te beperken met een brede politieke afweging over fiscale maatregelen, de balans tussen thuis en werk, en werving van zorgpersoneel uit het buitenland
  9. Verbreed de reikwijdte van het pakketbeheer: toets niet alleen de geneesmiddelen op (kosten)effectiviteit, maar voer ook voor andere vormen van zorg zulke toetsing in
  10. Baken in het pakketbeheer de rollen van zorginkopers, politiek en toezichthouders helder af
  11. Onderzoek in alle sectoren de (kosten)effectiviteit van bestaande zorg en gebruik doorzettingsmacht om te stoppen met het vergoeden van niet-passende zorg
  12. Beleg de eindverantwoordelijkheid voor het systematisch ontwikkelen,bijeenbrengen en ontsluiten van uitkomstgegevens bij één organisatie

Geen keuze is ook een keuze

Kortom: met name voor de nieuwe regering is er zeer veel werk aan de winkel. En het is te hopen dat dit ook gebeurt. Want, zo besluiten de opstellers van het rapport: ‘Uiteindelijk is het in veel gevallen immers de politiek die de knoop zal moeten doorhakken. Geen keuze maken is ook een keuze – en heeft evengoed consequenties.’

Alle informatie

Download alle informatie betreffende Kiezen voor houdbare zorg: het rapport, de bijlagen, de samenvatting, de infographic en de bekijk de video.

Meer lezen? Schrijf u in voor de tweewekelijkse FarmaMagazine nieuwsbrief!

CBG Collegedag: Balans in roerige tijden

Op 10 november van 10 -13 uur vindt de Collegedag van het CBG plaats. Een digitale bijeenkomst voor apothekers, artsen, wetenschappers, patiëntvertegenwoordigers en andere geïnteresseerden.

Vacatures

Sluit u aan bij meer dan 6.500 huisartsen en apothekers die tweewekelijks onze nieuwsbrief ontvangen over ontwikkelingen in de eerste lijn.